Proem (Od Jowisza). Od Jowisza weźmy pierwszy początek Muz: to on najczęściej jest na ustach ludzi, on, który swą wielką potęgą napełnia rozstaje, zgromadzenia mężów, głębokie morze i porty morza. Wszyscy żyjemy Jowiszem i wszyscy go potrzebujemy. Jesteśmy jego potomstwem; pomyślnym znakiem jego prawica wytycza nam drogę i pędzi lud do trudów, by troszczył się o życie: kiedy ziemia sposobniejsza jest dla motyki czy dla wołu, on ostrzega, i o jakiej porze godzi się siać albo skrapiać wodą rozsadzone sadzonki. On sam umieścił światła na wielkim firmamencie, każde we własnym porządku, a przewidując cały rok, dał nam gwiazdy, by nas pouczały, o której godzinie każda rzecz godna jest dokonania, aby wszystko wschodziło wedle stałego prawa. Tak więc ten sam jest pierwszy przebłagany i ten sam ostatni. Wielki Ojcze, wielki przyroście śmiertelnych, starsze potomstwo, a przed wszystkim, słodkie Muzy, wszyscy razem pozdrówcie mnie, a gdy śpiewam gwiazdy, jeśli prawo i wola boża pozwolą, snujcie długą pieśń.

Niedźwiedzice (Arcti). Wszystkie inne ciała niebieskie suną szybkim ruchem, unoszone wraz z niebem jednako, nocą i dniem: lecz oś stoi nieporuszona i nigdy nie zmienia swego miejsca; trzyma ona w równej wadze wyważoną ziemię, a wokół niej niebo obraca się wielkim wirem. Najdalszy punkt u każdego z dwu zawiasów zwie się biegunem; z tych dwóch jeden jest niewidoczny, drugi, ku Boreaszowi, wznosi się aż ku górnym granicom Oceanu. Otaczają go Niedźwiedzice, sławne mianem Wozu, które nasi zwykli nazywać Siedmioma Wołmi Oracza. Głowa jednej ku płonącemu grzbietowi drugiej spogląda, a wirująca sfera pędzi je naprzemian, pochylone na same ich barki. Z Krety, jeśli wierzyć się godzi, przybyły do jasnych twierdz nieba, opuściwszy swój dom. Jowisz tak zechciał, którego, gdy bawił się jak dziecię wśród wonnych ziół, złożono w miłej grocie Dykty, tuż przy idajskiej górze, i karmiono przez cały rok, póki dyktejscy Korybanci zwodzili Saturna. Z tych dwóch jedna zwie się u Greków Kynosura; druga nosi imię Helike, która Achajom wskazuje na morzu, jakim kursem statek skierować należy; lecz to za Helike Fenicjanie zawierzają swą przewodniczkę na głębi nocą. Wszelako pierwsza jaśniej lśni, znaczona jaśniejszymi gwiazdami, i szeroko, i zaraz widać ją od początku nocy. Druga jest mała; lecz dla żeglarzy jest w niej pożytek: bo krótkim biegiem obraca się po wewnętrznym kręgu i pokazuje najpewniejsze znaki sydońskim żeglarzom.

Smok (Draco). Między nimi, niczym rzeka o rwącym nurcie, groźny Smok pełznie poniżej, a w górze, zwijając się, kształtuje z ciała powyginane sploty, których psy arktycznej topieli dotykają, same niezwilżone. Lecz Helike opasana jest pasmem jego najdalszego ogona; gdzie zgięcie jego zwoju, tam leży głowa Niedźwiedzicy Kynosury: ona jednak dotyka go stopami, od samego ciemienia aż po bok. Tu znów Wąż zawraca na swym wstecznym biegu. Dla niego nie jedna tylko gwiazda lśni, zdobiąc głowę; skronie jego znaczone są podwójnym blaskiem, a z dzikich oczu płoną dwa pałające światła, i podbródek jego jaśnieje jedną promienną gwiazdą; głowę pochyloną i odgiętą na krągłej szyi, rzekłbyś, wpiera spojrzeniem w ogon większej Niedźwiedzicy. Prawe części ogona stoją naprzeciw końców głowy. Tutaj głowa nieco się zanurza i nagle się kryje, gdzie wschód i zachód mieszają się w jednej stronie.

Klęczący (Engonasin / Herkules). Tuż obok, niby znużona postać człowieka w żałobie, obraca się jakaś sylwetka: kim jest, nikt nie zdoła ci rzec na pewno, ani jakim trudem jest zmożony; przecież zwą go Engonasin, gdyż unoszony jest, wsparty na kolanach. Sięga obiema dłońmi ku przeciwległym stronom, i rozpościera się ponad barkami z wyciągniętymi ramionami, a nad obliczem Węża, co z pustych nozdrzy zionie ogniem, stawia ślad swej prawej stopy.

Korona (Corona). Tu spoczywa owa Korona o niezrównanym blasku. Ją to, na świadectwo swej miłości ku Ariadnie, Bakchus wzniósł do nieba, tam gdzie grzbiet Klęczącego się rozstępuje. Obok jego barków leży wieniec. Tuż przy głowie Wężownika,

Wężownik (Ophiuchus). którego Grecy mianują jasnym imieniem Ofiuchos, jest głowa Klęczącego; a od samego ciemienia Klęczącego najłatwiej rozpoznasz lśniące gwiazdy tego drugiego. Nad jego podwójnymi barkami zdaje się być umieszczona migocąca gwiazda takiego wyglądu, takiego blasku, że jaśnieje, jak księżyc, gdy pełnym światłem odbija swój blask. Niejednaka jest siła w jego bliźniaczych dłoniach, choć i im nie brak świetności, ani ich masa nie jest najmniejsza; przecież ich blask jest wątły, ze światłem rozproszonym dokoła. Podwójnym uciskiem dłoni dzierży on mocno Węża, a sam pozostaje nim spętany całym ciałem; bo Wąż opasuje środek męża pod piersią. On wszelako, ciężko się napierając, stawia kroki, i naciska stopami oczy i pierś Skorpiona. Przyciśnięta prawą ręką, Korona wschodzi; lecz po lewej stronie minojski wieniec dotyka samego szczytu jego policzka.

Szczypce (Chelae). Pod jego zwojem szukać będziesz Szczypców o ogromnym ciele, które jednak mimo swej masy nie rzucają wielkiego blasku.

Strażnik Niedźwiedzicy (Arctophylax / Bootes). Za samą Helike postępuje ktoś o postaci niepodobnej do pasterza, Strażnik Niedźwiedzicy, pospolicie zwany Bootesem, bo gna przed sobą Niedźwiedzicę, jakby zaprzężoną do dyszla. Jasny jest, a pod jego piersią zdaje się tkwić utwierdzona gwiazda migocąca promieniami, o jasnym imieniu Arktur.

Panna (Virgo). Tu, pod stopami Bootesa, wyłania się, osobno postawiona, Panna, dzierżąca jasny kłos, ciałem promienna. Czy ojcem jej jest Astrajos, który zwie się zarazem ojcem gwiazdozbiorów i gwiazd, czy ktoś inny, niech będzie łaskawa: tak to powszechnie głosi opowieść. Astrea ongiś mieszkała na ziemi, opuściwszy niebo, i nie gardziła zgromadzeniami dawnych ludzi, ani nie wzdragała się odwiedzać zebrań niewieścich; wolna od śmierci, osiadła wmieszana w śmiertelny ród, radując się imieniem Sprawiedliwości; a starszyźnie zebranej, czy to na wielkim forum, czy na szeroko otwartym placu, gorliwie dyktowała ludom prawa obywatelskie. Nie było jeszcze złego sporu, ani niezgody znanej, ani dzika rozterka nie rozjątrzała chwiejnego tłumu, ani okrutne cieśniny nie czuły naporu zuchwałych kilów; lecz, krając ziemię lemieszem ciągnionym przez woły, woleli żyć radzi ze skromnego dostatku, gdy bogini z pełnego rogu starczała sprawiedliwym wszystkiego. Tak trwała, póki na świętej ziemi trwał ród złoty. Lecz nie cieszyła się zbytnio kruszcem srebra; gdy zaś obyczaje się odmieniły, odmieniła się i wola jej wprzódy, i rzadko już łączyła swą boskość z gorszym plemieniem. Sama tylko schodziła z chropawych gór, idąc ku nocy, nikomu nie schlebiając tkliwą mową. Lecz skoro tylko przyszła do wielkich miast ludzkich, mściła ich niegodziwe zbrodnie przeraźliwymi słowy:,,Nie uważam się odtąd godną, by mnie oglądano, o wyrodne plemię, teraz drugie potomstwo pierwszego potomstwa, co samo mieć będzie wnuków coraz bardziej wyrodnych, raz po raz. Wówczas dzikie wojny zawisną nad rodem ludzkim, i niewymowne rzezie zagrożą, a winę towarzyszem swym ścigać będzie kara”. Tak rzekła, i ludy, jeszcze wpatrzone w nią twarzami, opuściła, i pomknęła ku górom i bezdrożom lasów. Ten wiek pozostawiła życiu, a potomstwo jego porzuciła. Wtedy zaiste żelazne plemię nagle powstało, i pierwsze ośmieliło się wykuć zgubny miecz, i ręką zakosztować ujarzmionego i poskromionego cielca. Wtedy bogini, znienawidziwszy śmiertelny ród, wzleciała w górę, i osiadła w królestwie Jowisza, w części nieba; przydzielono jej świetliste miejsce, gdzie pogodną nocą Panna jaśnieje widoczna, sąsiadka Bootesa. Nad nią obracają się jej podwójne barki, a skrzydło

Zwiastun Winobrania (Praevindemiator / Protrygeter). ku prawej, zwane greckim mianem Protrygeter, gwiazda migocąca, takiego wyglądu i takiego blasku, jak ta, co toczy się pod ogonem ogromnej Niedźwiedzicy. Tamta wprawdzie płonie; lecz i ta Panna ma więcej płonących gwiazd, które z niewielkim trudem znaleźć zdołasz. Bo nawet przed jej stopami, znaczona wielkim blaskiem, świeci gwiazda; potem pierwsza wstępuje na barki, druga na lędźwie. Trzecia pod ogonem, przy samym kolanie, rozpościera swe światło. Reszta zaś lśni rozsypana tu i ówdzie, bez imienia.

Bliźnięta (Gemini). Lecz Bliźnięta, potomstwo, ujrzysz pod głową Niedźwiedzicy: pod ich środkiem umieszczony jest Rak, a przy ich stopach trzymany wielki Lew, strząsający z ciała drżący płomień. Tu ścieżka Feba rozwija swe najwyższe ognie: wówczas żadne kłosy nie pojawiają się na zoranych ugorach; a u samego początku słońca, biegnącego przez błękit nieba, przy tym ruchu promiennego, wiatry etezyjskie, zebrane, opadają na wody głębi i wieją długim podmuchem. Wówczas niech mi nie będzie miłe wiosło, którego trzeba nędznej tratwie, lecz statek dość obszerny i sposobny dla wiatru, z prostym sterem.

Woźnica (Erichthonius / Auriga). Jeśli pragniesz poznać Woźnicę i gwiazdy Woźnicy, a jakaś wieść o Kozie dotarła do twych uszu, i o Koźlętach zarazem, których dwa światła ludzie często widują pośród gniewnego morza, gdzie miotane są trupy: znajdziesz Woźnicę, ogromnego; całym ciałem unoszony jest, skryty pod lewą stroną Bliźniąt. Naprzeciw jego głowy czuwa dzikooka Helike. Jasna Koza dzierży jego lewy bark; mniema się, że ongiś użyczyła swych wymion, by karmić jeszcze małego Gromowładcę; słudzy Jowisza nazwali ją kozą oleńską. Lecz obdarzona jest wielkim i świetnym znakiem. Naprzeciw niej Koźlęta rzucają śmiertelnym mały ogień, w dłoniach Woźnicy; a trzymając się jego śladów, rogaty Byk pręży się, wsparty swym mocnym ciałem, którego niełatwym rozumowaniem mógłbyś rozpoznać.

Byk (Taurus). Bo zdobią go gwiazdy, niepotrzebujące znaku przyniesionego z zewnątrz, które kształtują jego żywą głowę po obu stronach, rozsiewając słynne światła po całym jego czole. Te gwiazdy Grecy zwykli nazywać Hiadami. Lecz prawa stopa Woźnicy i lewy róg Byka błyskają jednym ogniem, i oba unoszone są razem. Lecz wół, gdy Woźnica idzie przodem, dąży ku szerokiemu Oceanowi, choć wschodzą razem ze spokojnych fal morza.

Cefeusz (Cepheus). Nadto najstarszy dom Cefeusza, syna Iasosa, znany jest ze swych własnych nieszczęść, które Jowisz, sprawca jego rodu, nagle umieścił wśród słynnych gwiazd. Bo sam obraca się tuż za grzbietem Niedźwiedzicy Kynosury, syn Iasosa, wyciągając ramiona z rozwartymi dłońmi; a od najdalszego ogona Niedźwiedzicy linia mierna odgranicza każdą stopę, jak daleko stopa od stopy odstaje.

Kasjopeja (Cassiepea). Lecz jeśli odsuniesz nieco oczy od pasa Cefeusza, zwróciwszy je ku pierwszym szeregom srogiego Smoka, tu będzie Kasjopeja, której przy pełnym księżycu dojrzeć nie zdołasz, mroczna w wyglądzie swych gwiazd. Bo nieliczne są jej gwiazdy, ani złączone gwiazdozbiory nie składają z rozmaitych ogni jednego wybitnego ognia: lecz jak rygiel, postawiony naprzeciw skrzydła podwójnych drzwi, zamyka mocno wrota umocnione zaporą, tak i te gwiazdy, postawione osobno, dają jej ten kształt, każda z osobna; a sama rozpostarta jest z rozłożonymi ramiony, nie inaczej jak ktoś, kto lituje się nad niesprawiedliwym losem córki.

Andromeda (Andromeda). Bo tuż obok niej, ze świetlistym ciałem, obraca się Andromeda, uciekająca w żałobie przed wzrokiem matki: by wyszukać ją nocą, nie trzeba trwożnego trudu; tak jasna jest jej głowa, tak wielką gwiazdą płoną oba barki, i jej najwyższe stopy, i powłóczyste szaty. I ona wyciąga ramiona w różne strony, a jak niegdyś, tak i teraz, na wielkim firmamencie, jej okowy nie ulżą dłoniom, znużonym twardym ciężarem.

Koń (Equus / Pegaz). Obok niej ów Koń, potrząsając grzywą z migotliwym blaskiem, dotyka brzuchem szczytu jej głowy, a jedna gwiazda, łącząc, trzyma dwie postacie wspólnym światłem, pragnąc utkać z gwiazd wieczysty węzeł. Lecz bok i barki rumaka malują trzy gwiazdy, gwiazdy, które stoją od siebie w równym odstępie, o niezrównanym blasku, którym ani wysoka głowa nie dorówna, ani długa szyja; lecz ostatnia z płonącej szczęki gwiazda nie ustępuje blaskiem owym czterem innym, sama jaśniejąc, środkowa wśród lśniących gwiazd. Nie jest tu wprawdzie czworonogiem, lecz aż po pół brzucha szlachetny rumak ukazuje swe czcigodne oblicze, widoczny. Powiadają, że ongiś, przy najwyższych grzbietach Helikonu, darował nam napój Hippokrene. Wówczas zieleń aońskiej góry nie była jeszcze zwilżona płodną wodą; skoro tylko kopyto szlachetnego źrebca uderzyło w ziemię, natychmiast wytrysnęło ogromne źródło, skąd pierwsi pasterze nazwali je końskim. Owo źródło, sącząc się ze skał, nawadnia twe pola, ziemio tespijska; lecz Koń, za tak wielki dar, zdobi jasne wnętrza wielkiego nieba.

Baran (Aries). Dalej Baran przylega, ze swymi skręconymi rogami. On wprawdzie, wiecznie gnany po długich kręgach, biegnie nie leniwiej niż znak Niedźwiedzicy Kynosury, przecież wątły i mroczny, jakby księżyc miał stępić ostrze jego płomienia, toczy się tuż przy przepasce Andromedy. Z bliska, pod nią, możesz go rozpoznać po tym oparciu: bo trze on środkową część nieba, jak przedtem owe Szczypce, i pierś, gdzie dostrzega się Oriona.

Trójkąt (Deltoton). A tuż obok ujrzysz mały znak, pod jasną piersią Andromedy, który Grecy zwykli nazywać Deltoton, bo postać jego lśni podobnym kształtem ich litery. Wystają dla niego oba boki, wykreślone podobną długością; lecz nie trzecia część boku, bo ta jest mniejsza od nich, przecież lśni słynna, gwiazdami gęsto i daleko postawionymi.

Ryby (Pisces). Nieco niżej jest Baran, i bardziej pochylony ku wiatrowi południowemu; a jeszcze gwałtowniej niż on, Ryby, z których jedna sunie nieco przodem, i bardziej dotykana jest złowrogo szumiącymi skrzydłami Akwilona. A z ich ogonów, niby spiżowe łańcuchy, odwrócone długo osobno, pełzną przez światła, i wreszcie czepiają się razem, wspólnie, jednej gwiazdy, którą Starożytni zwykli nazywać Węzłem Niebieskim.

Perseusz (Perseus). Jeśli od lewego barku Andromedy pójdziesz dalej szukać, zdołasz rozpoznać Rybę umieszczoną nad nią; zrodzonego z jej stóp ujrzysz Perseusza, syna potężnego Jowisza, stopy, które Perseusz trzyma u swych barków, ciało wsparłszy mocno, gdy podmuchy uderzają z najwyższego obszaru Akwilona. Wyciąga on prawą rękę ku siedzibie Kasjopei, a stopy rozstawione, przewiązane stosownymi skrzydlatymi sandałami, jakby, kurzem okryty, nagle wyśliznąwszy się z ziemi, niesie siebie jako podróżnik w niebo, pod wielkie sklepienie.

Plejady (Vergiliae). Lecz obok lewego kolana, ze wszystkich stron postawione, ujrzysz małe Plejady z ich wątłym światłem. Te siedem pospolicie wymienia się, dawnym obyczajem, jako gwiazdy, lecz zaprawdę sześć widać, drobnych zewsząd. Lecz nie godzi się mniemać, że jedna zaginęła; raczej daremnie, lekkomyślnie, przez tłum, bez żadnego rozumowania, zwie się je siedmioma, jak ustanowili dawni poeci, którzy wieczystym imieniem przez wieki je wszystkie czczą: Alkyone, i Merope, Kelajno, i Tajgete, Elektra, i Sterope, a z nimi najświętsza Maja. Te lśnią słabo, sunąc z małym światłem: przecież imię tego znaku jest wielkie i zwie się słynnym, ponieważ i początki lata czyni jawnymi, i potem, otwierając wschody pory zimowej, napomina śmiertelnych, by powierzyli ziemi nasienie.

Lira (Lyra). Dalej Lira, lekko postawiona i wygięta, jest widoczna; którą Merkury, powiadają, ongiś ukształtował małymi dłońmi w kołysce i umieścił na wysokim siedzisku; która, zsunąwszy się, osiadła ku lewemu kolanu Klęczącego, i utkwiła między zgiętym kolanem Klęczącego a głową Ptaka.

Łabędź (Cycnus). Bo jest tam Ptak, skrzydlaty, co lata pod szerokim przykryciem nieba, i, sunąc, przecina powietrze dwoma skrzydłami. Jedna jego część jest mroczna i pozbawiona światła; druga pała światłami ni małymi, ni jasnymi, lecz rzuca umiarkowane światło, strząsając je z ciała. Prawym skrzydłem usiłuje uderzyć prawą dłoń Cefeusza; a oto już kopyto mocnego Konia, tuż przy skrzydle jego skrzydlatego ciała, pochyliło się ostro w dół.

Koń, Koziorożec i Wodnik (Equus). Lecz sam ów Koń, sunąc, trzymany jest przez obie Ryby; jego szyję po prawej pieści Wodnik. Później moc Konia odwiedza zachody ziemi niż zimny Koziorożec, ziejący tęgim mrozem ze swego mocnego ciała, wielki, szczeciniasty Koziorożec na swym kręgu; którego, gdy Tytan odział nieprzerwanym światłem, zagina i zawraca swój rydwan w porze zimowej. Strzeż się powierzać siebie morzu w tym miesiącu: bo dzienny przeciąg sunąć będzie niewielką długością; zimowa noc nie potoczy się szybkim biegiem; wilgotna jutrzenka na twe skargi nie ukaże się rychlej, zwiastunka jasnego słońca. Lecz Auster będzie bił topiel potężnymi siłami; wtedy rozdarte ciało wstrząsane będzie drżącym mrozem. A przecież lata już suną przez całą porę, i nie ustępują żadnemu ze znaków, ani nie unikają podmuchów, ani nie lękają się siwych fal o grożącym pomruku. Lecz żeglarze, podobni łyskom i nurkującemu nurowi, miotając trwożne spojrzenia po całym morzu, daremnie szukają brzegów, które nigdzie im nie ulegają, póki cienka deska oddziela ich od czarnego Orkusa.

Łucznik (Sagittipotens / Sagittarius). A i w miesiącu powyżej, gdy statek i morze są przemierzane, gdy Łucznik podtrzymuje krąg słońca, nie sądź, że grożą o wiele lżejsze niebezpieczeństwa, i ostrożnie wyciągaj rufę przed czarnymi ciemnościami. Bo już z bliska, na krótki czas, światło jest pod ręką. Żeglarze zdołają z góry rozpoznać ten znak, gdy nadchodzi: bo, gdy noc bliska upadku, wolno będzie ujrzeć, jak Skorpion, ukazując się, wschodzi wysoko, wlokąc za sobą, mocą ciała, zgięty Łuk. Lecz Skorpion idzie niewiele przodem; przecież pierwszy wychodzi z fal. Teraz w górze ujrzysz, że głowa mniejszej Niedźwiedzicy tam jest, i bardziej wyprostowana zwraca się ku najwyższemu kręgowi. Wtedy Orion już całym ciałem się grzebie tuż przy końcu nocy, a Cefeusz kryje się głęboko aż po lędźwie, zepchnięty ręką w cienie.

Strzała (Sagitta). Tu, bez łucznika, leży jedna lśniąca Strzała, obok której obraca się jasnopióry Ptak; a pochylona jest nieco bardziej ku tchnieniom Akwilona.

Orzeł (Aquila). Lecz obok niej Orzeł niesie siebie z płonącym ciałem, pieszcząc ognionośny eter drżącymi skrzydłami, nie ze zbyt ogromnym ciałem, lecz jako znak, smutny dla strapionych, który żeglarzom ukazuje, mącąc morza.

Delfin (Delphinus). Potem, obok rogów wielkiego Koziorożca, wygięty Delfin leży, oświetlony niezbyt wielkim blaskiem; prócz czworga gwiazd umieszczonych na jego czole, które jeden odstęp odgranicza na pary: reszta jego, szeroka, pełznie z wątłym światłem. Owe światła, co lśnią z jego błyszczącego pyska, umieszczone są wśród zimnych części ku Akwilonowi, i między przestrzenią a śladami wesołego słońca. Lecz dolna część Delfina zdaje się rozlana między drogą słońca a podmuchami wiatru, tam gdzie tchnienie najwyższego Austra wybucha z siłą.

Orion (Orion). Dalej Orion, prężąc się ukośnym ciałem, trzyma dolne części dzikookiego Byka. Kto, spoglądając w niebo pogodną nocą, nie ujrzy go rozpostartego szeroko, ten zaiste ledwie może mieć nadzieję, że zdoła poznać inne znaki.

Pies (Canis / Syriusz). Bo pod jego stopami lśni czerwonawym światłem ów płonący Pies, jaśniejący światłem swych gwiazd. Mroczny brzuch okrywa go pod piersią; ani, zionąc płomieniem z całego wściekłego ciała, nie wybucha tęgimi podmuchami żarodajne ognie. Cały żar, błyskając, rzucany jest śmiertelnym z jego pyska: Grecy zwą go słynnym imieniem Syriusz. Gdy ten Pies wzniesie siebie, wraz ze słońcem, ku szczytom nieba, nie pozwala drzewom, w osłonie ich liści, trzymać daremnie owoców, zawieszonych w niepewności. Bo tym, których korzenie ziemia objęła i ujęła, ten Pies, mnożąc ich życie, pieści żywotnym płomieniem. Lecz tym, których korzenie nie mogą rozłupać ziemi, obnaża gałęzie z liści, a pnie z kory. Czujemy go i wtedy, gdy zmierza ku zachodnim brzegom. Inne gwiazdy są słabe, by wyznaczyć jego członki.

Zając (Lepus). Obok niego, i pod stopami, o których mówiliśmy wprzódy, Oriona, leży lekkonogi Zając. Ucieka on, lękając się straszliwych ciosów ostrego pyska, drżący: bo Pies ściga jego ślady wrogim biegiem, gnając go na łeb na szyję, ledwie teraz nieco wschodząc, nigdy nie uśmierzając swego biegu niezmożonym ciałem.

Okręt (Argo). Lecz przy ogonie Psa, sunąc, prześlizguje się Argo, niosąc przed sobą rufę, odwróconą, ze światłem: nie tak, jak inne okręty zwykły wieść swe dzioby przodem na głębi, krając dziobem Neptunowe łąki; lecz odwrócona wstecz niesie siebie przez obszary nieba. Jak gdy zaczynają dosięgać bezpiecznych portów, żeglarze obracają okręt z jego wielkim ciężarem, i wleką odwróconą rufę ku upragnionemu brzegowi; tak dawna Argo, odwrócona, sunie ponad eterem; i od dzioba aż po wyniosły maszt jest bez światła, lecz od masztu po rufę widać ją z jasnym blaskiem. Potem ster, lśniący rozproszonym światłem, dotyka tylnych śladów jasnego Psa.

Potwór Morski (Pistrix / Cetus). Dalej, hen daleko i bezpiecznie postawioną Andromedę przecież, śledząc, dziki Potwór Morski szuka, gna i tropi ją, postawioną ku tęgim tchnieniom Akwilona, w błękicie, ograniczoną w częściach Austra.

Rzeka (Eridanus). Baran ją okrywa, i Ryby łuskowatym ciałem, gdy ona ciałem dotyka brzegów jasnej rzeki. Bo ujrzysz i Erydan, umieszczony w części nieba, ów żałobny strumień o wielkiej sile, który smutne siostry Faetona często skrapiały łzami, jego śmierć opiewając bolesnym głosem. Tego Węża możesz dojrzeć pod lewą podeszwą Oriona; a ujrzysz długie Pęta, które trzymają Ryby, umieszczone w części ich ogonów, zmieszane z rzeką, zawracające wstecz ku grzbietowi Potwora. Tu związane są jedną gwiazdą, którą kręgosłup Potwora rzuca z siebie, lśniąc mocnym światłem. Dalej, wiele drobnych, z wątłym światłem, widać rozlanych i rozsypanych między Potworem, i wszystkie gwiazdy, które Zając, lękając się ostrego ukąszenia, okrywa, i ster. Dla nich ani imienia, ani pewnego kształtu Starożytni, zda się, nie ustanowili. Bo te, które natura wygładziła jasnymi gwiazdami, i odmalowała, znacząc ich postacie rozmaitym światłem, te ów strażnik gwiazd oznaczył rozumowaniem, i naznaczył niebieskie znaki prawdziwym imieniem. Lecz tych, co rozlane są z małym światłem, gwiazd podobnego wyglądu i równego blasku, nie zdołał nam objawić znaną figurą.

Ryba Południowa (Piscis Australis). Dalej tę, którą zwykło się nazywać Rybą Południową, toczy się niżej niż Koziorożec, ku Austrowi, bacząc na Potwora, czepiając się z dala od owych innych Ryb.

Wodnik (Aquarius). Lecz tuż obok ujrzysz, wszystkie pozbawione imienia, między Potworem a Rybą, którą zwaliśmy Południową, gwiazdy rozsypane pod stopami promiennego Wodnika. Obok nich Wodnik wylewa z prawej dłoni mroczny strumień, który lśni nikłą bielą swych gwiazd. Przecież z wielu dwa światła jaśnieją szeroko: jedno ujrzy się pod wielkimi stopami Wodnika; drugie, opadłe z zimnego nurtu źródła, przylgnęło pod cierniastym ogonem Potwora; te wątłe gwiazdy zwą się imieniem Wody. Tu inne uwijają się, jasne małym światłem, i wstępują pod najprzedniejsze ślady stóp wielkiego Łucznika, a, mroczne, ustępują bez imienia.

Ołtarz (Ara). Dalej, obok lśniącego ostrza Skorpiona, ujrzysz Ołtarz, który tchnienie Austra pieści swym podmuchem, który na krótki czas przepływa nad górnymi progami: bo umieszczony jest z dala, w części przeciwległej Arkturowi. Arkturowi Jowisz dał wielką przestrzeń w górze; Ołtarzowi wyznaczył mały krąg w dolnej części. Przecież ta noc, odwiedzając te obszary w swym wiecznym biegu, dała żeglarzom znaki, które wszyscy poznać by mogli, litując się nad zewsząd groźnymi losami ludzi. Bo gdy ujrzysz, jaśniejący bez ciemnych chmur, Ołtarz umieszczony pod środkową krainą nieba, z górną częścią okrytą mroczną mgłą, wtedy, unikając, uciekaj przed Austrem o potężnej sile: którego, jeśli przewidując uniknąłeś, ułożywszy całe twe takielunki troskliwie, bezpiecznie pomkniesz przez fale. Lecz jeśli ciężki wiatr spadnie z gwałtownym podmuchem, złamie wyniosłe maszty osadzoną mocą drewna, tak że nic nie zdoła uśmierzyć dzikich nawałnic, chyba że Ołtarz zacznie spędzać mroczną chmurę od strony Akwilona i rozpraszać ją nagłymi tchnieniami.

Centaur (Centaurus). Lecz jeśli Centaur będzie miał barki pośrodku nieba, a sam będzie niesiony okryty ciemnobłękitną chmurą, i odzieje Ołtarz, zaćmiony, cienkim cieniem, wtedy przy zachodzie znaków lękać się trzeba siły Fawoniusza. Lecz ów Centaur, umieszczony na wysokim siedzisku, tam gdzie Skorpion wnosi siebie, żarząc się i jasny, pod nim, niosąc naprzód swą część męską, ustępuje, śpiesząc, by część końską podsunąć pod Szczypce. Tu, wyciągając prawą rękę, gdzie ogromny czworonóg jest trzymany, któremu nikt z Greków nie nadał pewnego imienia, sięga, i, dziki, posuwa się ku jasnemu Ołtarzowi.

Wąż Wodny (Hydra). Tu Hydra wznosi siebie z dolnych części, spadzistym ślizgiem, wąż o wygiętym ciele. Skręcając głowę i oczy ku grzbietowi Skorpiona, i, wypukłym splotem, przechodząc pod dolnymi częściami Lwa, dotyka Centaura, śliska, swym gładkim ogonem: a pośrodku jej splotu lśni jaśniejąca Czasza: na jej końcu Kruk, migocąc upierzonym ciałem, dziobie dziobem. I tu, pod samymi Bliźniętami, przed Psem, jest ten, którego niesie greckie imię Prokyon. Oto znaki, które, czuwając w porze nocnej, i pragnąc poznać wieczysty ruch świata, ujrzysz przemierzające niebo prawowitym biegiem. Bo owych pięć gwiazd, które zwykły sunąć przez krąg dwunastu Znaków, nie da się oznaczyć podobnym rozumowaniem; ponieważ ślady, które czynią w biegu, nie zawsze unoszone są, wytarte, po tej samej przestrzeni. Tak wolą błąkać się, błądząc przez chmury nieba, i mierzyć swe kręgi zmiennym ruchem. Czynią one wielkie lata długiego czasu, gdy wracają do tego samego znaku pod przykryciem nieba: których pełnych biegów nie mogę teraz rozwinąć. Lecz te, co zawsze toczą się po stałym kręgu, nieruchome, wraz z wielkimi kręgami przedłożę ludom.

Kręgi Niebieskie. Cztery kręgi, przemierzając firmament wieczystym światłem, unoszone są, gwiazdonośne, niosąc swe znaki, obejmując ziemię, wsparte pod przykryciem nieba: z nich poznasz przelotne światła lat, które można będzie dostrzec, wyznaczone gęstymi znakami. Potem wielkie kręgi, szerokie wielkim światłem, związane wzajem i spięte niebieskimi węzłami, dwa ujrzysz postawione w równym odstępie od dwóch. Bo jeśli, poznając niebo w porze nocnej, gdy żadna mgła zachmurzająca nie starła gwiazd, ani Księżyc nie przemógł gwiazd pełnym światłem, ujrzałeś wielki, biały Krąg, pełznący jasno: ten znaczony jest, Mleczny, jaśniejący nadmierną bielą. Ten nie wysnuwa ciągłego kręgu. Cztery inne unoszone są, lśniące podobną masą: lecz powiada się, że przewyższa górne dwa znacznie w rozpiętości, i szeroko przemierza pieczary nieba. Z nich jeden, dotykając tchnień Akwilona, obraca się, dążąc ku jasnemu obliczu Bliźniąt; potem, trzymając w sobie płonące kolano, niesie oba barki Woźnicy. Tego Perseusz dotyka lewą łydką i lewym barkiem. Lecz trzymany jest po prawej stronie Andromedy; jej ręka patrzy ku Boreaszowi, łokieć ku Austrowi. Koń stawia na nim dwie stopy; a zarazem Ptak kładzie głowę, i, ciało zgiąwszy, grzbiet. Wężownik napiera nań barkami. Ona, cofając się, podąża za Austrem, Panna, unikając go ciałem. Lecz całą przestrzeń odzieje wielki Lew, i Rak, lśniący jasnym światłem, w którym, zatrzymując się, letnie Słońce zawraca swój bieg, znacząc swe drogi ciałem pośrodku. Tu cały rozdzielony jest pośrodku: ów drugi, pod wklęsłymi osłonami skorup, ma światło wewnątrz i zewnątrz: lecz straszna moc dzikiego Lwa zajmuje krąg swą mocną piersią i brzuchem. Jeśli zdołasz poznać ten krąg podzielony na osiem części, znajdziesz, że w górnym kręgu pięć obraca się w równym odstępie, a trzy części pozostają, które moc podziemna nawiedza w porze nocnej. Jeden łączy się z Rakiem od tchnień Boreasza; drugi napiera, naprzeciw, od podziemnych Austrów. Dzieląc środek, ten kraje poniżej Koziorożca, i stopy Wodnika, wylewającego swój zimny strumień, i ciemnobłękitny ogon dzikiego Potwora, i owego lśniącego Zająca; potem stopy Psa, i zarazem trzyma szeroki argiwski Okręt z jego jasnym światłem; i grzbiet Centaura, i niesie ostrze Skorpiona; potem zajmuje osadzony Łuk Łucznika. Ten krąg, ustępując od jasnobrzmiących tchnień Akwilona ku Austrowi, płonące koło Słońca dotyka ostatnim; stamtąd, zgięty w porze zimowej, odzyskuje swe siedziby w górze. Temu kręgowi pięć części przypisano nocnych, trzy mają należeć do górnego światła. Między tymi dwoma zdaje się trzymać środkową część, tak wielką, jak wielki będzie lśniący Mleczny krąg: w którym, jesienią, i znów wiosennym światłem, słońce zrównuje przeciąg dnia z czasem nocy. Trzymając go, Baran cały świeci słabo całym ciałem, a ogromny Byk napiera ze zgiętym kolanem. Orion jest niesiony, dotykając go jasną piersią. Hydra trzyma go swym splotem; Czasza i Kruk czepiają się go, i kilka gwiazd Szczypców: zarazem kolana Wężownika, i Ptak, skrzydlaty zwiastun najwyższego Jowisza, napiera; obok niego Koń dotyka go głową i światłem szyi. Te oś podtrzymuje, rozdzielone w równym odstępie, przechodząc przez ich środek od najwyższego ciemienia nieba. Lecz ów czwarty Krąg, ze swym jasnym światłem, trzyma najdalsze kręgi przy swych najdalszych częściach, i zarazem przecinany jest od środka, w swej środkowej części, a ukośny, niesiony jest wśród nich, jaśniejąc światłem: tak że nikt, komu najuczeńsza Pallada swą świętą dłonią sama dała biegłą sztukę w zasadach rzemiosła, nie zdołałby tak przemyślnie obtoczyć skręconych kręgów, jak są one zgięte na niebie boską mocą, opasując ziemię, zdobiąc firmament światłem, trzymając gwiazdy wsparte poprzecznym szczytem. Te cztery wszystkie toczą się tym samym ruchem. Lecz tylko jeden, wpleciony ukośnie wśród trzech kręgów, trzyma swój bieg tak wysoko nad ziemią, jak Koziorożec oddzielony jest przestrzenią od Raka; a pod ziemią przestrzeń musi być równa. A jak wielkie promienie rzucamy z naszego światła, którymi dotykamy tego sklepionego kręgu nieba, tyleż takich części zdoła zmieścić się pod nim, trzymając, w równym odstępie, po dwa niebieskie znaki. Ten Grecy zwą Zodiakiem; a nasi Latynowie nazwą go, prawdziwym imieniem, kręgiem znaczonym znakami: bo, tocząc się, niesie dwanaście płonących znaków. Żarodajny jest Rak, rozpościerający swe rozżarzone gwiazdy. Pod nim ustępuje, lśniąc, sroga moc Lwa, za którym podąża, żarząc się czerwonawym ciałem, Panna, dalej Szczypce, rzucone naprzód jasnym światłem; a sama podąża wielka, lśniąca moc Skorpiona. Potem Łucznik trzyma w prawej ręce zgięty łuk. Po nim Koziorożec posuwa się naprzód swym pyskiem. Potem wilgotny Wodnik lśni dla kręgu na swym miejscu. Dalej łuskonośne Ryby wężowo igrają; których towarzyszem jest Baran, sunący mrocznym światłem, i Byk, kolano zgiąwszy, ciało rzuciwszy naprzód, i Bliźnięta, rzucające jasny ogień swymi światłami. Te Słońce toczy wokół, przemierzając wieczystym światłem, dopełniając roczne pory w swym obracającym się biegu. Ile z kręgu, dopełnione, spędzane jest pod ziemię, tyleż jego, otwarte, stoi w górze dla śmiertelnych. Sześć znaków zawsze ustępuje, sunąc każdej nocy, i tyleż jaśniejących znaków niebo znów ogląda. Tę przestrzeń, przemierzając, noc dopełnia ślepymi cieniami, przestrzeń, która, pozostawiona nad ziemią u początku nocy, wsparta jest na kręgu znaczonym znakami i na porządku znaków.

Wschody i Zachody Znaków. Lecz jeśli pragniesz poznać pewne biegi Słońca, baczyć będziesz na wschody Znaków w porze nocnej; bo wschodzący Tytan zawsze wlecze jeden znak. Lecz jeśli wysoka góra, zasłaniając znaki, przeszkodzi, albo chmury ślepą mgłą odejmą światło, biorąc sam pewne znamiona z przykrycia nieba, zdołasz poznać wszystkie wschody i zachody. Które razem powstają, ujrzysz; które o tym samym czasie w porze nocnej staczają się ku zachodowi, poznasz. Bo skoro tylko Rak wzniósł całego siebie w górnym świetle, natychmiast Korona ustępuje, ześlizgując się w dół; i odwiedza obszary dolne, aż po ogon Ryby. Korona, wyznaczona gwiazdami, trzyma jedną połowę już w górze, a z drugiej części jest odepchnięta: za którą przecież Ryba podąża, nie cała wciągnięta w cienie, lecz, okryta w górnym ciele, ustępuje: a Wężownik kryje, od kolan aż po barki, wielkiego, zakrzywionego Węża, od swej mocnej szyi. Teraz zaiste Strażnik Niedźwiedzicy przecinany jest na niejednaką część: bo krótszy widać go z jasnej części nieba; większy, zepchnięty w dół, zajmuje dolne cienie. Cztery znaki zwykł on, zachodząc, wlec z sobą w dół z kręgu znaczonego znakami; potem później on ustępuje, gdy nasycił się górnym światłem, zapadając jasnym ciałem po środku nocy. Te mroczne znaki ziemia, obracając się, kryje. Lecz z drugiej strony, z jasnymi światłami, błąka się Orion, jaśniejący barkami i szeroką piersią, i trzymając w prawej ręce Miecz, nie pozbawiony światła. Lecz gdy moc Lwa otwiera się od ziemi, wszystko, co Rak wyniósł na swym jasnym wschodzie, ustępuje, zaćmione; zarazem wielka moc Orła jest odpędzona, a Klęczący, opadając zgiętym ciałem, już niemal odepchnięty od górnego światła, ustępuje: lecz lewe kolano i jasną podeszwę zostawia w górze. Wtedy naprzeciw niego wschodzi jasna głowa Hydry, i Zając, i Prokyon, który, płonąc, niesie siebie przed Psem; potem widać pierwsze ślady Psa. Spędzając niemało znaków z nieba, nagle wschodzi Panna, żarząc się jasnym światłem. Kyllenejska Lira ustępuje jasna, Delfin zanurza się pod falą, zarazem Strzała, odepchnięta, jest okryta, a Ptak cofa się ku końcowi ogona i przednim piórom, i wielka Rzeka zarazem ześlizguje się. Tu Koń blednie od głowy i długiej szyi. Dalej już wschodzi Wąż z jasnym ciałem; a Hydra lśni dla śmiertelnych aż po Czaszę. Potem Pies ukazuje swe tylne stopy, a potem sam wlecze rufę z jasnym światłem. Okręt podąża, sunąc przez światła nieba; ukazuje swój środkowy maszt z promienistym drzewcem; a oto już cała Panna wyszła całym ciałem. Lecz gdy Szczypce wysuwają się mrocznym ciałem, Bootes wschodzi zarazem z obfitym światłem, na którego zwróconym ciele utkwiony jest Arktur; a oto już cała Argo, jaśniejąc w górze, sunie naprzód, a Hydra, ponieważ trzymana jest rozpostarta szeroko po niebie, nie cała jeszcze jest jawna; bo cień okrywa jej ogon. Lecz Wężownik znów lśni odnowionym światłem. Teraz prawe kolano i łydkę ozdobioną światłem wznosi ów, który, bez znanego imienia, Klęczący, co zawsze dotyka granic arkadyjskiej Liry; którego widzieliśmy bardzo często w jednej nocy zgasłego i wschodzącego, tak że, przemierzając, podwoił swój mały krąg. Wznosi kolano i łydkę w górę wraz ze Szczypcami: lecz sam, na łeb na szyję, trzymany jest w mrocznej nocy, póki Skorpion i Łucznik nawiedzają światła nieba. Bo Skorpion rozpostrze z sobą środek; lecz Łuk, wschodząc, spróbuje wznieść całego siebie w niebo. On, wzniesiony z trzema znakami, lśni całym ciałem: lecz Korona wschodzi ze swej środkowej części, a ogon Centaura jaśnieje najdalszym blaskiem. Tu już cały Koń kryje siebie w ślepych cieniach, obok którego, lśniąc czerwonawym piórem, przelatuje Ptak. Zachodzi jasna głowa Andromedy, a dziki Potwór ześlizguje się, szukając swych straszliwych uczt, zgubny. Naprzeciw niego Cefeusz nie przestaje wyciągać dłoni: ona aż po kręgosłup, zanurzając się, kryje się w błękicie. Lecz Cefeusz odgina wstecz głowę i barki, i dłonie. Lecz gdy gwałtowna moc Skorpiona wzeszła, rozpostarta szeroko i lecąc, ona ześlizguje się w ziemię; a Orion, rażony strachem, kryje się wraz z nią. Za twym pozwoleniem, Panno, niech wyłuszczę przyczynę tego strachu: przyjdź do mnie, błagam, ułagodzona, Diano. Taka jest opowieść ludzi, ta wieść błąka się po ziemiach; że ongiś Orion, powiadają, dopuścił się gwałtu na Dianie, błądząc, oszalały, po wysokich wzgórzach, które Chios trzyma, utkwiony w egejskiej topieli, Chios, którego ramiona zielona winorośl okrywa swym płaszczem. On, rozszalały, obłąkanym sercem zabijał dzikie zwierzęta, pragnąc zdobić lśniące uczty Ojnopiona. Lecz nagle wyspa, rażona stopami Diany, rozpadła się, i, wyrywając rozproszone skały, wstrząsnęła nimi, i ślepe czeluście oświetliła światłem: z których wyłonił się, z ogromnym ciałem, przed nim, wrogi Skorpion, niosąc naprzód swe żałosne ostrze. Ten raził polującego, chciwego w łowach, potężnym ciosem, wbijając śmiercionośny jad przez rany w żyły: on, umierając, zaścielił ziemię ciężkim ciałem. Dlatego, gdy Skorpion wznosi siebie wielkimi światłami, Orion, uciekając, powierza swe ciało ziemiom. Wtedy zaiste ucieka Andromeda, a Neptunowy Potwór cały kryje się; ustępuje, obrócony ciałem, Cefeusz, dotykając najdalszych ziem środkiem ciała. Może on zanurzyć głowę i górne części; lecz dolny cień nigdy nie odzieje jego lędźwi: bo Niedźwiedzice, przemierzając swym światłem, zatrzymują jego łydki. I ona zarazem sunie, łzawa, szukając córki, Kasjopeja; ani nie jest spędzana z nieba z wdziękiem, lecz niesiona jest, dotykając, z ciemieniem zwróconym w dół, najpierw ziem, potem barkami, z siedziskiem przewróconym, jest niesiona. Tę karę nakładają na nią łaskawe Nereidy, z którymi, powiadają, ośmieliła się współzawodniczyć w piękności. Zachodzi, pochylona: lecz druga część Korony wzeszła, a teraz cała Hydra rozpostarta jest z ogonem. Lecz Centaur wyrywa głowę, i całego siebie, z ciemnych cieni, zostawiając małe ślady przednich stóp okryte: skoro tylko rozpościera swe światła, sam trzyma dzikie zwierzę w prawej ręce. Lecz reszta oczekuje wschodu wielkiego Łuku. Potem naprzód sunie Wężownik, głową i rękami: zarazem Wąż wznosi głowę, i najwyższe światło swego zgiętego ciała. Tu ów Klęczący wschodzi, obrócony ciałem, przemierzając brzuch, golenie, barki, i zarazem pierś, i rzucając swe promienie prawą ręką w wesołym świetle. Potem, gdy Łucznik zaczął nawiedzać górne światła, wyłania się głowa Klęczącego, i zarazem jasna Lira wznosi siebie, a Cefeusz wychodzi ciałem. Ów płonący Pies ustępuje całym ciałem. Kryje się Orion, zachodzi i Zając, skryty w cieniu; dolne światła Woźnicy spadają w swym ślizgu. Potem Koziorożec, zachodząc, spędza z wysokiego szczytu Woźnicę, i napierającą Kozę, i małe Koźlęta zarazem, i spędza w dół wielki Okręt o dawnym imieniu. Pogrążony jest Prokyon. Skrzydlatym ślizgiem wyłaniają się z ziemi ptaki lotne. Wyłania się jasna Strzała. Zostawiając prawą goleń i stopę, Perseusz zachodzi w dolne miejsca; potem, ustępując, Argo pozostawiona jest od rufy. Lecz gdy Wodnik odwiedził górny krąg, i najświętsze siedzisko Południowego Ołtarza wschodzi; i Koń wznosi siebie wysoko barkiem i przednimi stopami. Noc nie może zaćmić przeciwległego ogona Centaura, stoczywszy go ku dolnym częściom, ani jego głowy, i szerokich barków, i wielkiej piersi; a Hydrze, która najbliższa jest jego szyi, ściąga w dół splot, i kryje jej czerwieniejący pysk. Lecz reszta stoi długo z promiennym światłem, ani nie ustępuje z góry, wraz z półzwierzem, twarzami, póki Ryby nie wzejdą swym podwojonym ciałem. A Ryba wschodzi blisko Koziorożca z morza, w innej części czekając na wschód napierającego znaku: tak barki Andromedy, i jej słynne golenie ze znużonymi dłońmi, wschodzą o rozdzielonej porze znaków. Gdy najpierw Ryby wzejdą z gładkich fal, dane ci będzie ujrzeć prawe części Andromedy. Lecz Baran, opuszczając dolne miejsca, ukazuje jej lewe ziemiom. W tym mniej więcej czasie ujrzysz Ołtarz strzegący zachodnich granic morza, a Perseusza aż po barki we wschodniej części. Wątpliwe jest, czy Baran, ociągając się, podciąga pierś Perseusza, czy Byk: z Bykiem przemierza eter. Lecz nie sądziłbym, że te ustają, gdy Byk wschodzi: bo blisko nich lśnią gwiazdy Woźnicy, którego przecież Byk nie całkiem wpędza w jasne tchnienia światła, lecz dopełnia się on wśród samych Bliźniąt, lecz podwójne Koźlęta, i Koza z lewą stopą, wznoszą się z Wołem: wtedy Potwór wznosi swój potworny grzbiet, i lśniący ogon w sklepieniu nieba. Bootes sam też zachodzi, teraz w swej pierwszej części: cztery znaki ledwie grzebią go w szerokiej głębi, a stały, w lewej części zachodzącej Niedźwiedzicy, wytacza się w górę. Obie stopy, aż po podwójne kolano Wężownika, ustępując niebu, i ześliznąwszy się pod bezmierne wody, wschodząc gdzie indziej, zdołają ukazać Bliźnięta. Teraz z żadnej strony Potwór nie zdaje się bliski, przecież wkrótce trzeba go będzie wyglądać, gdy już pierwsze szeregi Rzeki wyjdą na środek, by żeglarze dojrzeli je w głębi, którzy, wyglądając jej, wyczekują wielkiego znaku Oriona: mianowicie, by droga statku i miara nocy się otwarły, takie znaki, jakich Bogowie dali wiele rodzajowi ludzkiemu.

Prognostyki (Znaki Pogody). 1. Stróż koziorodnej trzody, z bezmiernej topieli. (Pryscjan, 6) 2. Wziąwszy okręty na pokład, szukać pływających ozdób rufowych. (Pryscjan, 7) 3. Którego ani burza nie zniszczy, ani długa starość nie zetrze, gasząc jasne klejnoty nieba. (Pryscjan, 10) 4. Jak gdy Księżyc, przechodząc, przesłania krąg Hyperiona, promienie gasną, okryte ślepą ciemnością. (Pryscjan, 10) 5. Lecz także Żłób, który jarzy się wątłym światłem. (Pryscjan, 16) 6. A nadto często zwiastuje wiatry, co nadejdą, morze nabrzmiałe, gdy nagle i z głębi się wzdyma, i siwe skały solanki, pieniąc się śnieżną pianą, spierają się, by oddać Neptunowi swe żałosne głosy; albo gdy gęsty zgrzyt, powstały z wysokiego szczytu góry, wzmaga się głośniej, często przez odbicie od raf. Podobnie siwa łyska, uciekając z topieli morza, oznajmia swym krzykiem, że straszliwe nawałnice są bliskie, wylewając niemałe pieśni z drżącego gardła. (Cyceron, O wróżbiarstwie, I, 8) 7. I wy widzicie znaki, wychowanki słodkiej wody, gdy, z wrzaskiem, gotujecie się wylać swe puste głosy, i niedorzecznym dźwiękiem poruszacie źródła i stawy. Często też zielona żaba śpiewa z piersi przesmutną pieśń, a o świcie sóweczka napiera swymi głosami, głosami napiera, i rzuca z pyska nieustanne skargi, gdy Aurora najpierw odsyła zimne rosy. A czasem ciemnawa wrona, biegając po brzegach, zanurzyła głowę i przyjęła falę na kark. (Cyceron, O wróżbiarstwie, I, 8, 9) 8. I miękkonogie woły, spoglądając w światła nieba, wciągnęły nozdrzami z powietrza wilgotnonośny sok. (Cyceron, O wróżbiarstwie, I, 9) 9. A już zawsze zielony i zawsze obciążony pistacjowiec, zwykły pęcznieć potrójnym owocem, trzykroć wydając plon, wskazuje trzy pory orki. (Cyceron, O wróżbiarstwie, I, 9)