Proömium (Van Jupiter). Van Jupiter laat ons het eerste begin der Muzen nemen: hij is het die de mensen het meest in de mond ligt, die met grote macht de kruiswegen vervult, de samenkomsten der mannen, de diepe zee en de havens van de zee. Wij allen genieten van Jupiter en hebben hem allen van node. Wij zijn zijn geslacht; en hij, met gunstig voorteken, wijst ons met zijn rechterhand de weg en drijft het volk tot zijn arbeid, opdat het voor het leven zorgt: wanneer de aarde de schoffel beter past of de os, vermaant hij, en in welk jaargetijde het juist is te zaaien of de in bedden gezette planten met water te besprenkelen. Hijzelf heeft de lichten aan het grote firmament bevestigd, elk in zijn eigen orde, en, voorzienig voor het hele jaar, gaf ons de gesternten, die ons vermanen op welk uur elk ding gedaan behoort te worden, opdat alles naar vaste wet opgaat. Zo wordt dezelfde het eerst verzoend, en dezelfde het laatst. Grote Vader, grote aanwas voor de stervelingen, oudere nakomelingschap, en boven alles, zoete Muzen, weest mij allen tezamen gegroet, en terwijl ik de sterren bezing, indien recht en goddelijke wet het toestaan, spint een lang lied uit.

De Beren (Arcti). Al het overige aan de hemel glijdt voort in snelle beweging, met de hemel tegelijk meegevoerd, nachten en dagen: maar de as staat onbewogen en verandert nooit haar plaats; zij houdt de aarde in gelijk gewicht in evenwicht, en om haar heen wentelt zich de hemel in grote werveling. Het uiterste punt aan elk der beide spillen wordt de pool genoemd; van deze twee wordt de ene niet gezien, de andere, naar het Noorden toe, reikt omhoog tot de bovenste grenzen van de Oceaan. Deze omringen de Beren, befaamd onder de naam van de Wagen, die de onzen gewoon zijn de Zeven Ploegossen te noemen. Het hoofd van de ene aanschouwt de vlammende rug van de andere, en de wentelende sfeer sleurt hen beurtelings mee, voorovergebogen over hun eigen schouders. Uit Kreta, indien het geoorloofd is het te geloven, kwamen zij naar de heldere burchten van de hemel, hun woonplaats verlatend. Jupiter wilde het zo, die, toen hij als kind onder de welriekende kruiden speelde, zij in de welkome grot van Dikte legden, nabij de Ideïsche berg, en een heel jaar lang voedden, terwijl de Diktaeïsche Korybanten Saturnus misleidden. Van deze twee wordt de ene bij de Grieken Kynosoura genoemd; de andere heet Helike, die de Achaeërs toont op zee waarheen het schip te wenden is; maar het is op Helike dat de Phoeniciërs hun gids in de diepte ’s nachts vertrouwen. Toch straalt gene eerste helderder, met helderder sterren bezet, en breed en terstond wordt zij gezien vanaf het begin van de nacht. Deze andere is klein; maar voor zeelieden ligt er nut in: want zij wentelt in korte loop op haar binnenste baan, en toont de zekerste tekenen aan de Sidonische zeelui.

De Draak (Draco). Tussen deze, als een rivier met snelle stroom, kruipt de grimmige Draak eronder, en zich erboven krommend, de gebogen kronkels uit zijn lichaam vormend, die de honden van de noordelijke kolk aanraken, zelf ongenat. Maar Helike wordt door de massa van zijn buitenste staart omgeven; waar de buiging van zijn kronkel is, ligt het hoofd van de Beer Kynosoura: toch raakt zij hem met haar voeten, vanaf zijn kruin tot aan de flank. Hier weer wordt de Slang teruggewend op zijn achterwaartse loop. Niet één enkele ster alleen blinkt voor hem, zijn hoofd sierend; zijn slapen zijn met een dubbele gloed getekend, en uit zijn woeste ogen flitsen twee gloeiende lichten, en zijn kin glanst met één stralende ster; zijn hoofd voorovergebogen en op de ronde nek teruggebogen, je zou zeggen dat hij zijn blik vestigt op de staart van de grotere Beer. De rechterdelen van de staart staan tegenover de uiteinden van het hoofd. Hier daalt het hoofd een weinig, en verbergt zich plotseling, waar opgang en ondergang in één hemelstreek vermengd raken.

De Knielende (Engonasin / Hercules). Dichtbij, als de vermoeide gestalte van een treurende man, wentelt een figuur: wie hij is, kon niemand je met zekerheid zeggen, noch door welke arbeid hij is uitgeput; toch noemen zij hem Engonasin, omdat hij op zijn knieën rustend wordt voortgedragen. Hij reikt met beide handen naar tegengestelde streken, en spreidt zich boven zijn schouders met uitgestrekte armen uit, en boven het gelaat van de Slang, die vuur ademt uit holle neusgaten, plant hij de tred van zijn rechtervoet.

De Kroon (Corona). Hier is gezet die Kroon van onovertroffen schittering. Deze bracht Bacchus, als getuige van zijn liefde voor Ariadne, omhoog naar de hemel, waar de rug van de Knielende uiteengaapt. Naast zijn schouders rust de krans. Nabij het hoofd van de Slangendrager,

De Slangendrager (Ophiuchus). die de Grieken met de heldere naam Ophiuchus aanduiden, ligt het hoofd van de Knielende; en vanaf de hoogste kruin van de Knielende zul je zeer gemakkelijk de glanzende sterren van de andere herkennen. Boven zijn dubbele schouders schijnt bevestigd te zijn een fonkelende ster van zulk een aanblik, zulk een glans, dat zij gloeit gelijk de maan terugschijnt wanneer zij in vol licht staat. De kracht is niet gelijk in zijn beide handen, hoewel het hun aan luister niet ontbreekt, noch hun omvang het kleinst is; toch is hun helderheid dun, met verspreid licht. Met de dubbele druk van zijn handpalmen houdt hij de Slang vast, en hijzelf blijft door haar met zijn hele lichaam gebonden; want de Slang omgordt het midden van de man onder de borst. Hij echter, zwaar leunend, plant zijn voetstappen, en drukt met zijn voeten de ogen en de borst van de Schorpioen. Door zijn rechterhand gedrukt, rijst de Kroon; maar aan de linkerzijde raakt de Minoïsche krans de top van zijn wangen.

De Scharen (Chelae). Onder zijn kronkel zul je de Scharen zoeken, met hun reusachtig lichaam, die toch voor hun omvang geen grote helderheid uitwerpen.

De Berenhoeder (Arctophylax / Boötes). Helike zelf wordt gevolgd door een van geen ongelijke gestalte aan een herder, de Berenhoeder, gewoonlijk Boötes geheten, omdat hij de Beer voor zich uit drijft, als ware zij aan de dissel gespannen. Helder is hij, en onder zijn borst schijnt vastgezet een ster, fonkelend met stralen, van heldere naam, Arcturus.

De Maagd (Virgo). Hier, onder de voeten van Boötes, komt afgezonderd tevoorschijn de Maagd, de heldere korenaar houdend, haar lichaam glanzend. Of haar vader Astraeus is, die heet eveneens de vader der sterrenbeelden en der sterren te zijn, of een ander, moge zij genadig zijn: dit is het verhaal dat algemeen verteld wordt. Astraea bewoonde eens de aarde, de hemel achterlatend, en versmaadde de samenkomsten van de mensen van weleer niet, noch verachtte zij het de vergaderingen van vrouwen te bezoeken; vrij van de dood, vestigde zij zich vermengd onder het sterfelijke geslacht, zich verheugend in de naam van Gerechtigheid; en aan de bijeengekomen oudsten, hetzij op het grote forum, hetzij op het breed openliggende plein, dicteerde zij ijverig de burgerlijke wetten aan de volkeren. Er was nog geen boze twist, nog geen tweedracht bekend, geen woeste oproer had de wispelturige menigte tot razernij gebracht, noch hadden de woeste zeeëngten de druk van vermetele kielen gevoeld; maar, de aarde met de door ossen getrokken ploegschaar voren scheurend, verkozen zij liever tevreden te leven met een sober bestaan, terwijl de Godin de rechtvaardigen met alle dingen uit haar volle hoorn voorzag. Zo bleef zij, zolang het gouden geslacht op de heilige aarde bleef. Maar over het metaal van het zilver verheugde zij zich niet al te zeer; toch, met hun zeden gekeerd, was ook haar gezindheid jegens hen gekeerd, en zelden voegde zij haar godheid bij het slechter geworden geslacht. Alleen kwam zij afdalen van de ruige bergen tegen het vallen van de nacht, niemand met tedere woorden vleiend. Maar zodra zij tot de grote steden der mensen was gekomen, wreekte zij hun snode misdaden met schrikwekkende woorden: “Niet langer acht ik mijzelf waardig mij ter aanschouwing te tonen, o ontaarde broed, nu het tweede kroost van het eerste kroost, en gij die telkens en telkens weer nog ontaarder kleinkinderen zult hebben. Dan hangen wrede oorlogen boven het mensengeslacht, en gruwelijke moorden dreigen, en zijn eigen straf zal de schuld als metgezel volgen.” Zo sprak zij, en verliet de volkeren die hun gelaat nog op haar gevestigd hielden, en wendde zich naar de bergen en de ongebaande plaatsen der wouden. Dit geslacht liet zij in leven, en liet zijn nakroost achter. Toen inderdaad rees plotseling het ijzeren geslacht op, en durfde als eerste het dodelijke zwaard te smeden, en met de hand de os te proeven, getemd en gebroken. Toen vloog de Godin, het sterfelijke geslacht verfoeiend, omhoog, en vestigde zich in het rijk van Jupiter, in een deel van de hemel; een schitterende plaats toebedeeld, waar, in heldere nacht, de Maagd opvallend gloeit, naaste van Boötes. Boven haar wenden zich haar dubbele schouders, en haar vleugel

De Wijnoogster (Praevindemiator / Protrygeter). naar rechts, met de Griekse naam Protrygeter genoemd, een fonkelende ster, van zulk een aanblik en zulk een glans als die welke onder de staart van de reusachtige Beer wentelt. Gene is inderdaad gloeiend; maar ook voor deze Maagd zijn er meer gloeiende sterren, die je met weinig moeite kunt vinden. Want zelfs vóór haar voeten, met grote helderheid getekend, glanst een ster; dan komt de eerste op bij haar schouders, de tweede bij haar lenden. De derde spreidt haar licht onder haar staart, aan de knie zelf. Maar de overige gloeien hier en daar verspreid, zonder naam.

De Tweelingen (Gemini). Maar de Tweelingen, het kroost, zul je onder het hoofd van de Beer zien: onder hun midden gezet is de Krab, en bij hun voeten wordt gehouden de grote Leeuw, de trillende vlam uit zijn lichaam schuddend. Hier ontvouwt het pad van Phoebus zijn hoogste gloed: dan verschijnen geen korenaren door de bebouwde braaklanden; en bij de eerste opgang van de zon door het blauw van de hemel, bij deze beweging van de stralende, zinken de Etesische winden, samengedromd, neer op de wateren van de diepte, en blazen met lange vlaag. Dan behage mij geen roeiriem, die een armzalig vlot vereist, maar een vaartuig ruim genoeg, en geschikt voor de wind met recht roer.

De Wagenmenner (Erichthonius / Auriga). Indien je de Wagenmenner en de sterren van de Wagenmenner wilt kennen, en enig gerucht van de Geit je ter ore is gekomen, en van de Bokjes tegelijk, wier twee lichten de mensen dikwijls zien te midden van de toornige zee, waar lijken worden geslingerd: je zult de Wagenmenner vinden, geweldig; in zijn hele lichaam wordt hij voortgedragen, verborgen onder de linkerzijde van de Tweelingen. Tegenover zijn hoofd houdt de woestogige Helike de wacht. De heldere Geit beslaat zijn linkerschouder; van haar wordt gedacht dat zij eens haar uiers gaf om de nog kleine Dondergod te zogen; de dienaren van Jupiter noemden haar de Olenische geit. Maar zij is begiftigd met een groot en schitterend teken. Daartegenover werpen de Bokjes een klein vuur naar de stervelingen, in de handen van de Wagenmenner; en, in zijn sporen tredend, spant de gehoornde Stier zich in, geschraagd door zijn sterke lichaam, die je door geen moeilijke redenering zou kunnen herkennen.

De Stier (Taurus). Want sterren sieren hem, die geen van buiten gebracht teken behoeven, die zijn levend hoofd aan weerszijden vormgeven, hun befaamde lichten over heel zijn voorhoofd verstrooiend. Deze sterren plachten de Grieken de Hyaden te noemen. Maar de rechtervoet van de Wagenmenner en de linkerhoorn van de Stier flikkeren met één vuur, en beide worden tezamen voortgedragen. Maar de os, terwijl de Wagenmenner voorgaat, zoekt de wijde Oceaan, hoewel zij tegelijk uit de kalme golven der zee oprijzen.

Cepheus. Bovendien is het zeer oude huis van Cepheus, de zoon van Iasus, om zijn eigen rampen bekend, dat Jupiter, de verwekker van zijn geslacht, plotseling onder de befaamde gesternten zette. Want hij zelf wentelt aan de rug zelf van de Beer Kynosoura, de zoon van Iasus, zijn armen met gespreide handpalmen uitstrekkend; en vanaf de buitenste staart van de Beer bakent een meetlijn elke voet af, zo ver als voet van voet staat.

Cassiepeia. Maar indien je je ogen een weinig van de gordel van Cepheus zou afwenden, gekeerd naar de voorste gelederen van de woeste Draak, hier zal Cassiepeia zijn, die je bij volle maan niet zou kunnen zien, duister in de aanblik van haar sterren. Want haar sterren staan niet dicht, noch stellen samengevoegde gesternten uit hun verscheiden vuren één voortreffelijk vuur samen: maar gelijk de grendel, gezet tegen het blad van een dubbele deur, de met een balk verstevigde poorten dicht sluit, zo geven ook deze sterren, elk apart gezet, haar deze gestalte; en zijzelf is met gespreide armen uitgestrekt, niet anders dan een die het onrechtvaardige lot van een dochter beklaagt.

Andromeda. Want vlak naast haar wentelt, met glanzend lichaam, Andromeda, in droefheid de aanblik van haar moeder ontvluchtend: om haar ’s nachts op te sporen vergt geen angstige moeite; zo helder is haar hoofd, met zulk een grote ster gloeien beide schouders, en haar bovenste voeten, en haar wapperende gewaden. Ook zij strekt haar armen naar verschillende streken uit, en, gelijk voorheen, zo verlichten ook nu in het grote firmament haar ketenen haar handpalmen niet, vermoeid door hun harde gewicht.

Het Paard (Equus / Pegasus). Naast haar raakt dat Paard, zijn manen met flonkerende glans schuddend, de top van haar hoofd met zijn buik, en één ster, die zich verbindt, houdt de twee gestalten met een gemeenschappelijk licht, verlangend uit de sterren een eeuwige knoop te knopen. Maar drie sterren beschilderen de flank en schouders van het ros, sterren die op gelijke afstand van elkaar staan, van onovertroffen helderheid, waaraan noch het hoge hoofd gelijk is, noch de lange nek; maar de laatste van de gloeiende kaak doet voor deze andere vier in helderheid niets onder, zelf uitschijnend, de middelste te midden van de glanzende sterren. Geen viervoeter is hij hier inderdaad, maar tot het midden van de buik toont het edele ros zijn eerbiedwaardige gelaat in het oog vallend. Het verhaal gaat dat hij eens, bij de hoogste ruggen van de Helikon, ons de bron van Hippokrene heeft geschonken. Toen was het groen van de Aonische berg nog niet bevochtigd met het vruchtbare nat; zodra de hoef van het edele veulen de grond trof, sprong terstond een geweldige bron tevoorschijn, waaraan de eerste herders de naam paardenbron gaven. Die bron, druppelend uit de rotsen, bevloeit uw velden, land van Thespiae; maar het Paard siert, voor zulk een grote gave, de heldere binnenste vertrekken van de grote hemel.

De Ram (Aries). Vervolgens klemt de Ram zich vast, met zijn gekromde horens. Hij inderdaad, voor eeuwig door zijn lange banen voortgedreven, loopt niet trager dan het teken van de Beer Kynosoura, toch mat en duister, alsof de maan de scherpte van zijn vlam zou afstompen, wentelt hij dicht bij de gordel van Andromeda. Van nabij, onder haar, kun je hem aan deze steun herkennen: want hij betreedt het middelste deel van de hemel, zoals voorheen die Scharen, en de borst waar Orion onderscheiden wordt.

De Driehoek (Deltoton). En dichtbij zul je een klein teken zien, onder de heldere borst van Andromeda, dat de Grieken Deltoton plegen te noemen, omdat de figuur met de gelijke gestalte van hun letter schijnt. Voor dit teken steekt elke zijde uit, met gelijke lengte getrokken; maar niet het derde deel van de zijde, want dat is kleiner dan zij, toch schijnt het uit, befaamd, met dicht opeen gezette sterren.

De Vissen (Pisces). Een weinig lager is de Ram, en meer geneigd naar de zuidenwind; en nog heviger dan hij de Vissen, waarvan de ene een weinig vooruit glijdt, en meer geraakt wordt door de gruwelijk gierende vleugels van de Noordenwind. En vanuit hun staarten, als ketenen van brons, lang van elkaar gewend, kruipen zij door de lichten, en klemmen zich ten slotte gemeenschappelijk vast aan één ster, die de Ouden de Hemelse Knoop plachten te noemen.

Perseus. Indien je vanaf de linkerschouder van Andromeda verder gaat zoeken, zul je de Vis kunnen herkennen die boven haar gezet is; uit haar voeten gesproten zul je Perseus zien, de zoon van de machtige Jupiter, voeten die Perseus aan zijn schouders houdt, zijn lichaam stevig geplant, wanneer de vlagen vanuit de bovenste streek van het Noorden slaan. Hij strekt zijn rechterhand naar de zetel van Cassiepeia, en zijn voeten uiteen, met passende vleugelschoenen gebonden, als ware hij, met stof bedekt, plotseling van de aarde opglijdend, een reiziger die zich naar de hemel draagt, onder het grote gewelf.

De Plejaden (Vergiliae). Maar naast de linkerknie, aan alle kanten gezet, zul je de kleine Plejaden met hun dunne licht zien. Deze zeven worden gewoonlijk genoemd, naar oud gebruik, als sterren, doch in werkelijkheid worden er zes gezien, klein rondom. Maar het past niet te menen dat er één is vergaan; veeleer is het vergeefs, lichtvaardig, door de menigte, zonder enige redenering, dat zij zeven worden geheten, zoals de oude dichters het vaststelden, die hen allen door de eeuwen heen met een eeuwige naam waardig keuren: Alkyone, en Merope, Kelaeno, en Taygete, Elektra, en Sterope, en met hen de allerheiligste Maia. Deze schijnen zwak, glijdend met een klein licht: toch is de naam van het teken groot, en wordt befaamd genoemd, omdat het zowel het begin van de zomer verheldert, als daarna, de opkomst van het wintergetijde ontvouwend, de stervelingen vermaant het zaad aan de aarde toe te vertrouwen.

De Lier (Lyra). Vervolgens wordt de Lier gezien, licht gezet en gewelfd; die Mercurius, naar men zegt, eens met zijn kleine handen in de wieg vervaardigde, en in een hoge zetel plaatste; die, neerglijdend, zich vestigde bij de linkerknie van de Knielende, en zich vasthechtte tussen de gebogen knie van de Knielende en het hoofd van de Vogel.

De Zwaan (Cycnus). Want daar is de Vogel, de gevleugelde, die onder het brede dak van de hemel vliegt, en, glijdend, de lucht met zijn beide vleugels klieft. Het ene deel van hem is duister, en van licht beroofd; het andere brandt met lichten noch klein noch helder, maar werpt een matig licht, het uit zijn lichaam schuddend. Zijn rechtervleugel streeft ernaar de rechterhandpalm van Cepheus te raken; en nu reeds heeft de hoef van het sterke Paard, dichtbij de vleugel van zijn gevleugelde lichaam, zich scherp neergebogen.

Het Paard, de Steenbok en de Waterman (Equus). Maar dat Paard zelf wordt, glijdend, door beide Vissen gehouden; zijn nek aan de rechterzijde wordt door de Waterman gestreeld. Later bezoekt de kracht van het Paard de ondergangen der aarde dan de koude Steenbok, kille vorst ademend uit zijn sterke lichaam, de grote borsteldragende Steenbok in zijn baan; die, wanneer Titan hem in ononderbroken licht heeft gekleed, zijn wagen buigt en wendt in het wintergetijde. Hoed je je in deze maand aan de zee toe te vertrouwen: want het daagse bestek zal over geen grote lengte glijden; de winternacht zal niet in een snelle omloop worden voortgewenteld; de vochtige dageraad zal zich op uw klachten niet sneller tonen, herautin van de heldere zon. Maar de Zuidenwind zal de zee met machtige kracht beuken; dan zal het gespleten lichaam door huiverende koude geschud worden. Toch glijden de jaren nu voort door het hele jaargetijde, en wijken voor geen van de tekens, en mijden geen vlagen, noch vrezen zij de grijze golven met hun dreigend gebulder. Maar de zeelieden, gelijk meerkoeten en de zwemmende duiker, hun angstige ogen over heel de zee werpend, zoeken vergeefs de kusten die hun nergens gehoorzamen, terwijl een dunne plank hen scheidt van de zwarte Orcus.

De Boogschutter (Sagittipotens / Sagittarius). En ook in de maand daarboven, wanneer schip en zee bevaren worden, wanneer de Boogschutter de schijf van de zon omhooghoudt, meen niet dat veel lichtere gevaren dreigen, en trek behoedzaam je achtersteven omhoog vóór de zwarte duisternis. Want nu is van nabij, voor korte tijd, het licht aanwezig. Zeelieden zullen dit teken bij zijn komst kunnen voorkennen: want, met de nacht dicht bij het vallen, zal het geoorloofd zijn te zien hoe de Schorpioen, zich tonend, hoog oprijst, achter zich, door de kracht van zijn lichaam, de gebogen Boog meeslepend. Maar de Schorpioen gaat niet veel voor; toch komt hij eerder uit de golven. Nu zul je boven zien dat het hoofd van de kleinere Beer daar is, en zich rechter wendt naar de hoogste baan. Dan begraaft Orion nu zijn hele lichaam nabij het uiterste einde van de nacht, en Cepheus wordt diep verborgen tot aan zijn lenden, door de hand neergestoten in de schaduwen.

De Pijl (Sagitta). Hier, zonder schutter, ligt één glanzende Pijl, waarnaast de helderveerige Vogel rondwentelt; en hij is een weinig meer naar de luchten van het Noorden geneigd.

De Adelaar (Aquila). Maar daarnaast draagt de Adelaar zich met brandend lichaam, de vuurdragende ether met sidderende vleugels strelend, niet met al te geweldig lichaam, doch een teken dat, smartelijk voor de bedroefden, hij aan de zeelieden toont, de wateren verontrustend.

De Dolfijn (Delphinus). Dan, nabij de horens van de grote Steenbok, ligt de gekromde Dolfijn, verlicht met geen overdreven glans; behalve de viervoudige sterren die in zijn voorhoofd geplaatst zijn, die één tussenruimte in paren afscheidt: het overige deel van hem, breed, kruipt voort met een dun licht. Die lichten die uit zijn flonkerende muil gloeien, zijn gezet onder de koude delen naar de Noordenwind, en tussen de ruimte en de sporen van de blijde zon. Maar het onderste deel van de Dolfijn schijnt uitgegoten tussen het pad van de zon en de vlagen van de wind, waar de adem van de hoogste Zuidenwind met kracht uitbreekt.

Orion. Vervolgens houdt Orion, met scheef lichaam zich inspannend, de onderste delen van de woestogige Stier vast. Wie hem, opziend naar de hemel in heldere nacht, niet wijd uitgespreid heeft gezien, kan nauwelijks waarlijk hopen de overige tekens te kunnen kennen.

De Hond (Canis / Sirius). Want onder zijn voeten schijnt met roodgloeiend licht die brandende Hond, fonkelend met het licht van zijn sterren. Een duistere buik bedekt hem onder de borst; noch barst hij, vlam ademend uit zijn hele razende lichaam, met sterke vlagen in hittedragende vuren uit. Geheel uit zijn muil schijnend wordt de gloed naar de stervelingen geworpen: de Grieken noemen hem met de befaamde naam Sirius. Wanneer deze Hond zich, samen met de zon, tot de toppen van de hemel heeft verheven, gedoogt hij niet dat de bomen, in de beschutting van hun loof, hun vruchten vergeefs in spanning gehouden houden. Want voor die wier wortels de aarde omklemd heeft gegrepen, streelt deze Hond, hun leven vermeerderend, hen met levenwekkende vlam. Maar voor die wier wortels de aarde niet kunnen klieven, ontbloot hij de takken van loof en de stammen van bast. Wij voelen hem ook terwijl hij zich naar de westelijke kusten uitstrekt. De overige sterren zijn zwak om zijn ledematen af te tekenen.

De Haas (Lepus). Naast hem, en onder de voeten waarvan wij eerder spraken, van Orion, ligt de lichtvoetige Haas. Hij vlucht, vrezend de vreselijke slagen van de scherpe muil, bevend: want de Hond achtervolgt zijn sporen met vijandige loop, hem halsoverkop voortjagend, nu juist nog maar pas opkomend, zijn ren nimmer stakend met onvermoeid lichaam.

Het Schip (Argo). Maar aan de staart van de Hond glijdt, kruipend, de Argo voort, voor zich uit zijn omgewende achtersteven met licht dragend: niet zoals andere schepen plegen hun stevens vooruit te zetten in de diepte, de Neptunische weiden met hun snavel klievend; maar achterwaarts gewend draagt zij zich door de streken van de hemel. Gelijk wanneer zij beginnen de veilige havens te bereiken, de zeelieden het schip met zijn groot gewicht omwenden, en de omgekeerde achtersteven naar de verlangde kust trekken; zo glijdt de oude Argo, omgewend, over de bovenlucht; en van de voorsteven tot aan de hoge mast is zij zonder licht, maar van de mast tot de achtersteven wordt zij met een heldere gloed gezien. Dan raakt het roer, schijnend met verstrooid licht, de achterste sporen van de heldere Hond.

Het Zeemonster (Pistrix / Cetus). Vervolgens, ver weg en in veiligheid gezet, dringt het woeste Zeemonster toch voort, zoekend Andromeda op te sporen, en volgt haar spoor, overal gezet naar de sterke luchten van het Noorden, in het blauw, begrensd in de delen van het Zuiden.

De Rivier (Eridanus). De Ram bedekt haar, en de Vissen met hun schubbige lichaam, terwijl zij met haar lichaam de oevers van de heldere rivier raakt. Want je zult ook Eridanus zien, gezet in een deel van de hemel, die treurige rivier van grote kracht, die de rouwende zusters van Phaëthon dikwijls besprenkelden met hun tranen, zijn dood met droevende stem bezingend. Deze Slang kun je onder de linkerzool van Orion zien; en je zult de lange Ketenen zien, die de Vissen vasthouden, gezet aan het deel van hun staarten, vermengd met de rivier, achterwaarts terugkerend naar de rug van het Zeemonster. Hier worden zij door één enkele ster gebonden, die de ruggengraat van het Zeemonster uit zich werpt, schijnend met sterk licht. Vervolgens worden vele kleine met dun licht uitgegoten en verstrooid gezien tussen het Zeemonster, en alle sterren die de Haas, de scherpe beet vrezend, bedekt, en het roer. Voor deze schenen noch naam noch vaste gestalte de Ouden te hebben vastgesteld. Want die welke de natuur met heldere sterren heeft gepolijst, en beschilderd, hun gestalten met verscheiden licht aftekenend, deze tekende die wachter der sterren met redenering, en merkte de hemelse tekens met een ware naam. Maar deze, die met weinig licht uitgegoten zijn, sterren van gelijke aanblik en gelijke helderheid, kon hij ons met geen bekende figuur verhelderen.

De Zuidervis (Piscis Australis). Vervolgens wentelt die welke zij de Zuidervis plegen te noemen lager dan de Steenbok, naar het Zuiden, het Zeemonster bewakend, ver van die andere Vissen klevend.

De Waterman (Aquarius). Maar nabij zul je, geheel van een naam beroofd, tussen het Zeemonster en de Vis die wij de Zuidervis noemden, sterren onder de voeten van de stralende Waterman verstrooid zien. Naast hen giet de Waterman uit zijn rechterhand de duistere stroom, die met de geringe blankheid van zijn sterren glanst. Toch glanzen van de velen twee lichten wijd en zijd: het ene zal onder de grote voeten van de Waterman gezien worden; het andere, gevallen uit de koude stroom van de bron, heeft zich vastgehecht onder de doorndragende staart van het Zeemonster; deze dunne sterren worden met de naam Wateren aangeduid. Hier fladderen andere, helder met een klein licht, en gaan onder de voorste sporen van de voeten van de grote Boogdrager, en, duister, wijken zonder naam.

Het Altaar (Ara). Dan, naast de glanzende punt van de Schorpioen, zul je het Altaar zien, dat de adem van de Zuidenwind met zijn vlaag streelt, dat voor korte tijd over de drempels daarboven heen vaart: want het is ver weg gezet, in het deel tegenover Arcturus. Aan Arcturus gaf Jupiter grote ruimte daarboven; aan het Altaar gaf hij een kleine baan in het onderste deel. Toch gaf deze nacht, die deze streken in haar eeuwige loop bezoekt, tekens aan de zeelieden opdat allen ze konden kennen, zich erbarmend over het te vrezen lot der mensen aan alle kanten. Want wanneer je, glanzend zonder donkere wolken, het Altaar onder de middelste streek van de hemel gezet ziet, zijn bovenste deel met donkere nevel bedekt, mijd dan, het ontwijkend, de Zuidenwind met zijn machtige kracht: die, indien je hem voorziend hebt ontweken, al je takelwerk zorgvuldig op zijn plaats zettend, zul je veilig door de golven glijden. Maar indien een zware wind met heftige vlaag neerslaat, zal hij de hoge masten met vastgezet hout breken, zodat niets de woeste stormen kan verzachten, tenzij het Altaar de donkere wolk vanuit het deel van het Noorden begint te verdrijven, en haar met plotselinge luchten uiteendrijft.

De Centaur (Centaurus). Maar indien de Centaur zijn schouders in het midden van de hemel zal hebben, en hijzelf met een blauwe wolk bedekt zal worden voortgedragen, en het Altaar, verduisterd, met een dunne schaduw zal kleden, dan is bij de ondergang van de tekens de kracht van de Westenwind te vrezen. Maar die Centaur, in een hoge zetel gezet, waar de Schorpioen zich gloeiend en helder voortbeweegt, hieronder, zijn eigen mannelijk deel voor zich dragend, wijkt, zich haastend zijn paardendelen onder de Scharen te schikken. Hier, zijn rechterhand uitstrekkend, waar het reusachtige viervoetige beest gehouden wordt, dat niemand van de Grieken een zekere naam heeft gegeven, reikt hij, en, woest, wendt zich naar het heldere Altaar.

De Waterslang (Hydra). Hier verheft de Hydra zich uit de onderste delen, met halsoverkop glijden, een slang met gebogen lichaam. Haar hoofd en ogen wendend naar de rug van de Schorpioen, en, met welvende kronkel, onder de onderste delen van de Leeuw door gaand, raakt zij de Centaur, glibberig, met haar gladde staart: en in het midden van haar kronkel schijnt de glanzende Beker terug: aan haar einde pikt de Raaf, flonkerend met geveerd lichaam, met zijn snavel. En hier, onder de Tweelingen zelf, vóór de Hond, is hij die met de Griekse naam Procyon wordt aangeduid. Dit zijn de tekens die je, in de nachtelijke tijd waarnemend, en de eeuwige beweging van het firmament willend kennen, de hemel in hun wettige loop ziet doorkruisen. Want die vijf sterren die plegen te glijden door de baan van de twaalf Tekens kunnen niet met dezelfde redenering getekend worden; omdat de sporen die zij in hun loop maken niet altijd, gladgesleten, over dezelfde ruimte worden voortgedragen. Zo verkiezen zij liever te dwalen, dolend door de wolken van de hemel, en hun banen met een verscheiden beweging te meten. Deze maken de grote jaren van lange tijd, wanneer zij naar hetzelfde teken onder het dak van de hemel terugkeren: wier volle loop ik nu niet kan ontvouwen. Maar deze, die altijd in een vaste baan wentelen, vast, zal ik uiteenzetten, samen met de grote kringen, voor de volkeren.

De Hemelkringen. Vier kringen, die het firmament met eeuwig licht doorkruisen, worden voortgedragen, sterrendragend, hun tekens dragend, de aarde omarmend, geschraagd onder het dak van de hemel: uit deze zul je de fladderende lichten der jaren leren kennen, die het mogelijk zal zijn te onderscheiden, met dichte tekens afgetekend. Dan de grote kringen, breed met groot licht, aan elkaar gebonden en met hemelse knopen verbonden, twee zul je op gelijke afstand van twee gezet zien. Want indien je, de hemel in de nachtelijke tijd lerend, wanneer geen verduisterende nevel de sterren heeft weggewist, en de Maan de sterren niet met vol licht heeft overtroffen, een grote witte Kring helder hebt zien kruipen: deze wordt getekend, de Melkkring, gloeiend met overmatige blankheid. Deze weeft geen ononderbroken baan uit. Vier andere worden voortgedragen, glanzend met gelijke massa: maar er wordt gezegd dat zij de bovenste twee in omspan veel overtreffen, en wijd door de holten van de hemel reiken. Van deze wentelt de ene, de luchten van het Noorden rakend, het heldere gelaat van de Tweelingen zoekend; dan, de gloeiende knie in zich houdend, draagt hij beide schouders van de Wagenmenner. Deze raakt Perseus met zijn linkerkuit en linkerschouder. Maar hij wordt aan de rechterzijde van Andromeda gehouden; haar hand kijkt naar het Noorden, haar elleboog naar het Zuiden. Het Paard zet zijn beide voeten erop; en tegelijk zet de Vogel zijn hoofd erop, en, zijn lichaam gebogen, zijn rug. De Slangendrager spant zich ertegen in met zijn schouders. Zij, terugwijkend, volgt het Zuiden, de Maagd, hem met haar lichaam ontwijkend. Maar de hele omspan zal de grote Leeuw kleden, en de Krab, schijnend met helder licht, waarin, stilstaand, de zomerzon haar loop terugwendt, haar overgangen met haar lichaam in het midden aftekenend. Hier is hij geheel in het midden gescheiden: die andere heeft, onder de holle bedekkingen van de schaal, licht van binnen en van buiten: maar de geduchte kracht van de woeste Leeuw bezit de baan met zijn sterke borst en buik. Indien je deze kring in acht delen verdeeld kunt kennen, zul je vinden dat er in de bovenste baan vijf rondwentelen op gelijke afstand, en dat er drie delen zijn overgelaten, die de onderwereldse kracht in de nachtelijke tijd bezoekt. De ene is met de Krab verbonden vanuit de luchten van Boreas; de andere spant zich, daartegenover, in vanuit de onderwereldse Zuidenwinden. Het midden verdelend, snijdt deze onder de Steenbok door, en de voeten van de Waterman die zijn koude stroom giet, en de blauwe staart van het woeste Zeemonster, en die glanzende Haas; dan de voeten van de Hond, en tegelijk houdt zij het brede Argivische Schip met haar helder licht; en de rug van de Centaur, en draagt de punt van de Schorpioen; dan bezit zij de geplante Boog van de Boogschutter. Deze kring, wijkend van de helderklinkende luchten van het Noorden naar het Zuiden, raakt het brandende rad van de Zon als laatste; vandaar, gebogen in het wintergetijde, herwint hij zijn zetels in den hoge. Aan deze kring zijn vijf delen van de nacht toebedeeld, drie worden aan het bovenste licht toegeschreven. Tussen deze twee schijnt hij het middelste deel te houden, zo groot als de gloeiende Melkkring zal zijn: waarin, in de herfst, en weer in het voorjaarslicht, de zon de omvang van de dag gelijkmaakt aan de tijd van de nacht. Deze houdend gloeit de Ram zwak met heel zijn lichaam, en de geweldige Stier spant zich in met gebogen knie. Orion wordt voortgedragen, hem met zijn heldere borst rakend. De Hydra houdt hem met haar kronkel; de Beker en de Raaf kleven eraan, en enkele sterren van de Scharen: eveneens de knieën van de Slangendrager, en de Vogel, de gevleugelde bode van de hoogste Jupiter, dringt aan; daarnaast raakt het Paard hem met zijn hoofd en het licht van zijn nek. Deze draagt de as, op gelijke afstand gescheiden, door hun midden gaand vanaf de hoogste kruin van de hemel. Maar die vierde Kring, met zijn heldere licht, houdt de buitenste banen aan zijn buitenste delen, en wordt tegelijk vanuit het midden, aan zijn middelste deel, gesneden, en schuin wordt hij hierdoor voortgedragen, glanzend met licht: zodat niemand, aan wie de hoogst geleerde Pallas met haar eigen heilige hand de vaardige kunst in de beginselen van het ambacht heeft gegeven, de gewrongen banen zo kunstig zou kunnen draaien als zij in de hemel door goddelijke macht gebogen zijn, de aarde omgordend, het firmament met licht sierend, de sterren geschraagd houdend met een dwarse top. Deze vier worden alle met dezelfde beweging gewenteld. Maar die ene, schuin tussen de drie kringen verstrengeld, houdt zijn loop zo ver boven de landen als de Steenbok in ruimte van de Krab gescheiden is; en onder de landen moet de ruimte noodzakelijk gelijk zijn. En zo groot als de stralen die wij vanuit ons eigen licht werpen, waarmee wij deze gewelfde baan van de hemel raken, zes zulke delen zullen eronder kunnen schuiven, elk op gelijke afstand twee hemelse tekens houdend. Deze noemen de Grieken de Zodiak; en onze Latijnen zullen hem, met een ware naam, de tekendragende kring noemen: want, wentelend, draagt hij de twaalf brandende tekens. De hittedragende Krab is het ene, zijn gloeiende sterren spreidend. Eronder wijkt de grimmige kracht van de Leeuw, glanzend, die de Maagd volgt, gloeiend met roodachtig lichaam, dan de Scharen, met helder licht vooruit geworpen; en de grote kracht van de Schorpioen volgt, schijnend. Dan houdt de Boogschutter de gebogen boog in zijn rechterhand. Na hem dringt de Steenbok voort om met zijn gelaat te gaan. Dan gloeit de waterige Waterman voor de baan op zijn plaats. Vervolgens spelen de schubdragende Vissen kronkelend; wier metgezel de Ram is, glijdend met dof licht, en de Stier, zijn knie gebogen, zijn lichaam vooruit geworpen, en de Tweelingen, helder vuur met hun lichten werpend. Deze wentelt de Zon rond, met eeuwig licht doorkruisend, de jaarlijkse getijden in haar wentelende loop voltooiend. Zoveel van de baan als voltooid onder de landen wordt gedreven, juist zoveel ervan staat boven open voor de stervelingen. Zes tekens wijken altijd, glijdend in elke nacht, en evenveel glanzende tekens ziet de hemel weer. Deze omspan, doorgaand, voltooit de nacht met haar blinde schaduwen, die, boven de landen aan het begin van de nacht achtergelaten, geschraagd is vanuit de tekendragende kring en vanuit de orde der tekens.

De Op- en Ondergangen van de Tekens. Maar indien je de zekere lopen van de Zon wilt kennen, zul je de opgangen van de Tekens in de nachtelijke tijd waarnemen; want Titan, opkomend, trekt altijd één teken omhoog. Maar indien een hoge berg, de tekens belemmerend, zal hinderen, of wolken met blinde nevel het licht zullen wegnemen, zul je, de zekere merktekens zelf van het dak van de hemel nemend, alle opgangen en ondergangen kunnen kennen. Welke samen oprijzen, zul je zien; welke op hetzelfde ogenblik zich in de nachtelijke tijd in hun ondergang storten, zul je weten. Want zodra de Krab zich geheel in het bovenste licht heeft verheven, wijkt terstond de Kroon, neerglijdend; en zij bezoekt de streken beneden, tot aan de staart van de Vis. De Kroon, met sterren afgetekend, houdt de ene helft reeds boven, en van het andere deel is zij teruggedreven: die toch de Vis volgt, niet geheel naar de schaduwen getrokken, maar, in zijn bovenste lichaam bedekt, wijkt: en de Slangendrager verbergt, van zijn knieën tot aan zijn schouders, de grote gekromde Slang, vanaf zijn sterke nek. Nu inderdaad wordt de Berenhoeder in geen gelijk deel gesneden: want korter wordt hij gezien vanuit het heldere deel van de hemel; groter, neergedreven, bezit hij de onderwereldse schaduwen. Vier tekens pleegt hij, in zijn ondergang, met zich mee te trekken uit de tekendragende kring; dan, later, trekt hij zich terug, wanneer hij zich met het bovenste licht heeft verzadigd, met helder lichaam wegzinkend na het midden van de nacht. Deze duistere tekens verbergt de aarde, wentelend. Maar uit het andere deel dwaalt, met heldere lichten, Orion, glanzend aan zijn schouders en brede borst, en in zijn rechterhand het Zwaard houdend, niet verstoken van licht. Maar wanneer de kracht van de Leeuw uit de landen wordt ontsloten, wijken al wat de Krab bij zijn heldere opgang omhoogbracht, verduisterd; eveneens wordt de grote kracht van de Adelaar verdreven, en de Knielende, met gebogen lichaam zinkend, nu bijna uit het bovenste licht gedreven, wijkt: maar hij laat zijn linkerknie, en zijn heldere zool, in den hoge. Dan rijst daartegenover het heldere hoofd van de Hydra, en de Haas, en Procyon, die, gloeiend, zich vóór de Hond voortbrengt; dan worden de eerste sporen van de Hond gezien. Niet weinig tekens uit de hemel verdrijvend, plotseling rijst de Maagd op, gloeiend met helder licht. De Cyllenische Lier wijkt helder, de Dolfijn wordt geplonsd onder de golf, eveneens de Pijl, neergedreven, wordt bedekt, en de Vogel wijkt terug tot de top van zijn staart en de voorkant van zijn vleugels, en de grote Rivier glijdt eveneens neer. Hier vervaagt het Paard vanaf zijn hoofd en lange nek. Verder weg rijst nu de Slang op met helder lichaam; en de Hydra schijnt voor de stervelingen tot aan de Beker. Dan toont de Hond zijn achterste voeten, en daarna trekt hij zelf de achtersteven met helder licht. Het Schip volgt, glijdend door de lichten van de hemel; het toont zijn middelste mast met stralende balk; en nu eindelijk is de Maagd met heel haar lichaam tevoorschijn gekomen. Maar wanneer de Scharen met duister lichaam voortkomen, rijst Boötes eveneens op met ruim licht, op wiens tegenoverliggend lichaam Arcturus vastgezet is; en nu glijdt de hele Argo, boven glanzend, voort, en de Hydra, omdat zij wijd uitgespreid in de hemel gehouden wordt, ligt nog niet geheel open; want de schaduw bedekt haar staart. Maar de Slangendrager schijnt weer met hernieuwd licht. Nu verheft die, die zonder bekende naam, de Knielende, die altijd de grenzen van de Arkadische Lier raakt, zijn rechterknie, en zijn met licht gesierde kuit; die wij zeer dikwijls in één nacht uitgedoofd en weer opgekomen hebben gezien, zodat hij, doorgaand, zijn kleine baan verdubbelde. Hij verheft zijn knie en kuit in den hoge met de Scharen: maar hijzelf wordt, halsoverkop, in de donkere nacht gehouden, terwijl de Schorpioen en de Boogschutter de lichten van de hemel bezoeken. Want de Schorpioen zal zijn midden met zich uitspreiden; maar de Boog, opkomend, zal trachten zich geheel in de hemel te verheffen. Hij, met drie tekens opgeheven, schijnt met heel zijn lichaam: maar de Kroon rijst op vanuit haar middelste deel, en de staart van de Centaur glanst met de uiterste helderheid. Hier verbergt nu het hele Paard zich in de blinde schaduwen, waarlangs de Vogel vliegt, gloeiend met roodachtig vederdos. Het heldere hoofd van Andromeda gaat onder, en het woeste Zeemonster glijdt neer, zijn afgrijselijke maaltijden zoekend, onheilbrengend. Daartegen houdt Cepheus niet op zijn handpalmen uit te strekken: zij zinkt en verbergt zich, blauw, tot aan de ruggengraat. Maar Cepheus buigt zijn hoofd en schouders en handpalmen terug. Maar wanneer de heftige kracht van de Schorpioen is opgekomen, wijd uitgespreid en vliegend, glijdt zij neer in de landen; en Orion, door vrees getroffen, wordt samen met haar verborgen. Met uw verlof, Maagd, moge ik de oorzaak van deze vrees ontvouwen: kom tot mij, ik bid u, verzoend, Diana. Dit is het verhaal der mensen, dit gerucht dwaalt door de landen; dat eens Orion gezegd wordt gewelddadige handen aan Diana te hebben geslagen, dolend, waanzinnig, op de hoge heuvels, die Chios bezit, vastgezet in de Aegeïsche kolk, Chios, wiens armen de groene wijnstok met zijn dek kleedt. Hij, razend, met waanzinnig hart, doodde wilde dieren, begerig de glanzende maaltijden van Oenopion te sieren. Maar plotseling, door de voeten van Diana getroffen, spleet het eiland uiteen, en, de verstrooide rotsen losrukkend, schudde het hen, en verlichtte de blinde holten met licht: waaruit met reusachtig lichaam vóór hem tevoorschijn kwam de vijandige Schorpioen, zijn beklagenswaardige punt voor zich dragend. Deze trof de jager, begerig in zijn jacht, met een machtige slag, het dodelijke gif door de wonden in zijn aderen vastzettend: hij, stervend, bestrooide de aarde met zijn zware lichaam. Daarom, wanneer de Schorpioen zich met zijn grote lichten verheft, vertrouwt Orion, vluchtend, zijn lichaam aan de landen toe. Dan inderdaad vlucht Andromeda, en het Neptunische Zeemonster ligt geheel verborgen; Cepheus wijkt, in lichaam omgewend, de uiterste landen met het midden van zijn lichaam rakend. Hij kan zijn hoofd en bovenste delen onderdompelen; maar de onderwereldse schaduw zal nooit zijn lenden kleden: want de Beren, met hun licht doorkruisend, houden zijn kuiten vast. Zij glijdt tegelijk, tranend, haar dochter zoekend, Cassiepeia; noch wordt zij met genade uit de hemel verdreven, maar wordt voortgedragen, eerst met omgekeerde kruin de landen rakend, dan met haar schouders, haar zetel omgekanteld, weggevoerd. Deze straf leggen de milde Nereïden haar op, met wie zij, naar men zegt, het in schoonheid waagde te wedijveren. Zij gaat onder, voorovergebogen: maar het andere deel van de Kroon is opgekomen, en nu wordt de hele Hydra met haar staart uitgespreid. Maar de Centaur rukt zijn hoofd, en heel zichzelf, uit de donkere schaduwen, de kleine sporen van zijn voorvoeten bedekt latend: zodra hij zijn lichten uitspreidt, houdt hij zelf het wilde beest in zijn rechterhand. Maar de overigen wachten de opgang van de grote Boog af. Dan glijdt voort de Slangendrager, met hoofd en handen: tegelijk brengt de Slang haar hoofd omhoog, en het hoogste licht van haar gebogen lichaam. Hier rijst die Knielende op, in lichaam omgewend, zijn buik, benen, schouders, en eveneens zijn borst doorkruisend, en met zijn rechterhand zijn stralen in blij licht werpend. Dan, wanneer de Boogschutter de bovenste lichten begint te bezoeken, duikt het hoofd van de Knielende op, en tegelijk verheft zich de heldere Lier, en Cepheus komt in lichaam tevoorschijn. Die brandende Hond wijkt met heel zijn lichaam. Orion wordt verborgen, en ook de Haas gaat, in schaduw verborgen; de onderste lichten van de Wagenmenner vallen in hun glijden. Dan drijft de Steenbok, ondergaand, van de hoge top de Wagenmenner, en de dreigende Geit, en tegelijk de kleine Bokjes, en drijft het grote Schip van de aloude naam neer. Procyon wordt overstelpt. Met gevleugeld glijden duiken uit de landen de vogels op. De heldere Pijl komt tevoorschijn. Zijn rechterbeen en -voet achterlatend, gaat Perseus onder in de onderwereldse plaatsen; dan, wijkend, wordt de Argo vanaf haar achtersteven achtergelaten. Maar nadat de Waterman de bovenste baan heeft bezocht, en de allerheiligste zetel van het Zuidelijke Altaar oprijst; en het Paard zich met schouder en voorvoeten hoog opheft. De nacht kan de tegenoverliggende staart van de Centaur, die zij naar de onderwereldse delen neerwentelt, noch zijn hoofd, en brede schouders, en grote borst verduisteren; en van de Hydra, die het dichtst bij zijn nek is, trekt zij de kronkel neer, en verbergt haar roodgloeiende muil. Maar de overigen staan lang met stralend licht, noch wijken zij eerder van boven, met het halfdier in hun gelaat, dan de Vissen met hun verdubbeld lichaam oprijzen. En de Vis rijst nabij de Steenbok uit de zee op, in een ander deel de opgang van het dreigende gesternte afwachtend: zo rijzen de schouders van Andromeda, en haar befaamde benen met vermoeide handpalmen, op het gedeelde getijde der tekens op. Wanneer eerst de Vissen uit de vlakke golven zullen oprijzen, zal het je gegeven zijn de rechterdelen van Andromeda te zien. Maar de Ram, de onderwereldse plaatsen verlatend, toont haar linkerdelen aan de landen. Omstreeks die tijd zul je ongeveer het Altaar de westelijke grenzen van de zee zien bewaken, en Perseus tot aan zijn schouders in het oostelijke deel. Het is twijfelachtig of de Ram, talmend, de borst van Perseus omhoogtrekt, of de Stier: met de Stier doorkruist hij de ether. Maar ik zou niet menen dat deze ophouden, wanneer de Stier oprijst: want naast hen gloeien de sterren van de Wagenmenner, die de Stier toch niet geheel in de heldere luchten van het licht drijft, maar hij wordt voltooid te midden van de Tweelingen zelf, maar de beide Bokjes, en de Geit met haar linkervoet, rijzen met de Os op: dan verheft het Zeemonster zijn monsterlijke rug, en zijn glanzende staart in het gewelf van de hemel. Boötes zelf gaat ook onder, nu in zijn eerste deel: vier tekens begraven hem nauwelijks in de brede diepte, en standvastig in het linkerdeel van de westelijke Beer wentelt hij omhoog. Beide voeten, tot aan de tweelingknie van de Slangendrager, wijkend voor de hemel, en weggegleden onder de geweldige wateren, zullen, elders oprijzend, de Tweelingen kunnen tonen. Nu schijnt het Zeemonster aan geen kant nabij, toch weldra te bezien, wanneer nu de eerste gelederen van de Rivier in het midden zullen komen, te onderscheiden door de zeelieden in de diepte, die, het afwachtend, het grote teken Orion verbeiden: namelijk opdat de weg van het schip, en de maat van de nacht, zich ontsluiten, zulke tekens als de Goden er vele aan het mensengeslacht hebben gegeven.

Prognostica (De Weertekenen). 1. De hoeder van de geitgeboren kudde, uit de geweldige kolk. (Priscianus, 6) 2. Met de schepen aan boord genomen, de drijvende achterstevenversierselen te zoeken. (Priscianus, 7) 3. Die noch storm zal vernietigen, noch lange ouderdom zal tenietdoen, de heldere luister van de hemel uitdovend. (Priscianus, 10) 4. Gelijk wanneer de Maan, voorbijgaand, de schijf van Hyperion belemmert, worden de stralen gedoofd, met blinde duisternis bedekt. (Priscianus, 10) 5. Maar ook de Kribbe, die met een dun licht gloeit. (Priscianus, 16) 6. En bovendien voorspelt zij dikwijls winden die komen gaan, de gezwollen zee, wanneer zij plotseling en diep opzwelt, en de grijze rotsen van het zout, schuimend met sneeuwwitte spatten, wedijveren hun droeve stemmen aan Neptunus terug te geven; of wanneer een dicht gedreun, opgekomen uit de hoge kruin van een berg, luider aanzwelt, dikwijls door de weerkaatsing van de klippen. Eveneens kondigt de grauwe meerkoet, vluchtend uit de kolk van de zee, met zijn kreet aan dat vreselijke stormen ophanden zijn, geen geringe gezangen uit zijn trillende keel uitstortend. (Cicero, Over de waarzeggerij, I, 8) 7. Ook gij ziet de tekens, voedsterlingen van het zoete water, wanneer gij u met geschreeuw gereedmaakt uw ijdele stemmen uit te storten, en de bronnen en poelen met ongerijmd geluid in beweging brengt. Dikwijls ook zingt de groene kikker een hoogst treurig lied uit zijn borst, en in de ochtend dringt het uiltje met zijn stemmen aan, dringt met zijn stemmen aan, en werpt onophoudelijke klachten uit zijn bek, wanneer Aurora het eerst de koude dauw terugzendt. En soms dompelde de donkere kraai, langs de kusten lopend, haar hoofd onder en ontving de golf op haar nek. (Cicero, Over de waarzeggerij, I, 8, 9) 8. En de zachtvoetige ossen, opziend naar de lichten van de hemel, zogen met hun neusgaten het vochtdragende sap uit de lucht. (Cicero, Over de waarzeggerij, I, 9) 9. Nu waarlijk toont de mastiekboom, altijd groen en altijd beladen, gewoon met drievoudige oogst aan te zwellen, driemaal vrucht voortbrengend, de drie jaargetijden van het ploegen. (Cicero, Over de waarzeggerij, I, 9)